— 335 - 



voor die beweging is uit andere pogingen om de gedaante der 

 aarde te bepalen te voorschijn getreden. Eeeds in het jaar 1672 

 werd door richer opgemerkt, dat een slinger uur werk een' anderen 

 gang aanneemt, als het van de eene plaats der aarde naar de an- 

 dere wordt overgebragt, en naar de theorie van newton was dit 

 verschijnsel ligtelijk te verklaren. De tijd, waarin een slinger vaii 

 eene bepaalde lengte zijne schommelingen volbrengt, hangt geheel 

 en al af van de kracht, die hem in beweging brengt en alzoo 

 van de aantrekkingskracht der aarde. Is de aarde naar de polen 

 afgeplat, zoo zal men in de nabijheid van hare polen iets digter 

 bij haar middelpunt zijn dan onder de evennachtslijn ; aan de polen 

 zal de aantrekkingskracht grooter wezen , en dezelfde slinger zal 

 daar minder tijd, dan aan de evennachtslijn, gebruiken, om elke 

 schommeling te volbrengen. Door de tijden te bepalen, in welke 

 dezelfde slinger, aan verschillende deelen van de oppervlakte der 

 aarde, zijne schommelingen volbrengt, of wel, door de lengte te 

 meten van de slingers, die, aan de verschillende deelen van de 

 oppervlakte der aarde, hunne schommelingen in denzelfden tijd 

 volbrengen, leert men alzoo de juiste gedaante der aarde kennen. 

 Voor dat doel heeft men , op vele plaatsen der aarde , met eene 

 verbazende naauwkeurigheid , de lengte van den secundeslinger 

 bepaald, d. i. van eenen slinger, die voor elke schommeling juist 

 ééne secunde gebruikt; maar die onderzoekingen doen voor de 

 gedaante der aarde eene geheel andere uitkomst dan de regtstreek- 

 sche metingen vinden, ten zij men den invloed in rekening brengt, 

 dien de omwenteling der aarde om hare as noodwendig op de lengte 

 van den secunde-slinger moet uitoefenen. Door die wenteling ont- 

 staat eene middelpuntvliedende kracht, die de ligchamen op de 

 oppervlakte der aarde van hare omwentelings-as tracht te verwij- 

 deren, en wel met een grooter vermogen, naar mate zij digter bij 

 de evennachtslijn zijn geplaatst, omdat zij dan, in denzelfden tijd, 

 grootere cirkels beschrijven, en zich alzoo sneller bewegen. De aan- 

 trekkingskracht, die de aarde aan hare oppervlakte uitoefent , wordt, 

 door de middelpuiitvliedende kracht uit hare wenteling voortge- 

 sproten, bestreden en verminderd, en daar die vermindering van 



