— 336 — 



de polen naar de evennachtslijn toeneemt, terwijl de lengte van den 

 secunde-slinger geheel en al afhangt van de kracht, die op hem 

 werkt, zoude men, onder de wenteling der aarde, al ware zij vol- 

 komen kogelvormig, aan verschillende plaatsen , verschillende leng- 

 ten voor den secunde-slinger moeten vinden. Het bestaan van die 

 raiddelpuntvliedende kracht en alzoo ook van de wenteling der 

 aarde, blijkt nu met zekerheid ook daaruit, dat zij volstrektelijk 

 moet worden aangenomen , zoo men de uitkomsten , voor de ge- 

 daante der aarde door den slinger gegeven, in overeenstemming 

 met die der regtstreeksche metingen wil brengen. 



De genoemde verschijnselen kunnen de wentelende beweging der 

 aarde boven allen twijfel verheffen, maar zij zijn ver verwijderd 

 van aan de wenschen te voldoen, die men steeds omtrent bewijzen 

 voor de beweging der aarde gekoesterd heeft. Wie niets op gezag 

 van anderen wil aannemen en, door eigen onderzoek, van de wen- 

 teling der aarde overtuigd wil worden , kan oordeelen dat wat veel 

 van hem wordt gevergd, indien men begeert dat hij daartoe den 

 gordel der aarde bezoeke waar de passaat-winden heerschen , of 

 dat hij de aarde uitmete, en haar doorwandele, om, aan ver van 

 elkander verwijderde plaatsen, proeven met schommelende slingers 

 te nemen en dat hij bovendien de lange en moeijelijke redenerin- 

 gen volge, die hem van de waargenomen verschijnselen tot hunne 

 gevolgtrekking, de wenteling der aarde, moeten leiden. Men heeft 

 echter al vroegtijdig nog een ander verschijnsel, als bewijsgrond 

 voor de wenteling der aarde, leeren kennen, dat althans aan eene 

 en dezelfde plaats der aarde volledig kan worden waargenomen , en 

 niet, gelijk de secunde-slinger, eene tijdsbepaling vordert, die nim- 

 mer zonder de tusschenkomst van hemellichten kan worden ver- 

 kregen. Dit verschijnsel is het nedervalleu van ligchamen uit eene 

 groote hoogte. Het heeft, in vroegeren en in lateren tijd, tot velo 

 belangrijke onderzoekingen aanleiding gegeven, die, voor zoo ver 

 zij met de beweging der aarde in verband staan , hier met eenige 

 uitvoerigheid behooren vermeld te worden. 



Tycho brahe , de sterrekundige, die in de tweede helft der 

 zestiende eeuw, voor het eerst waarnemingen volbragt , naauwkeurig 



