- 342 — 



de proefnemingen in de Dreibrüderschacht vielen de kogels door 

 eene ruimte van 1581 Ned. ellen of omtrent 490 voeten , en voor 

 die groote valhoogte moest, naar de theorie, het middelpunt van 

 eiken kogel niet meer dan 27^ Ned. strepen , ten oosten van het 

 voetpunt der loodlijn, den grond bereiken. Het bedrag dier groot- 

 heid kan men zich ligtelijk daardoor voorstellen, dat zij nagenoeg 

 met de lengte van elk lid onzer vingers overeenstemt, en het is 

 natuurlijk dat kogels, van eene hoogte nedervallende die omtrent 

 zes duizend malen grooter was, bij het minste schokje of lucht- 

 stroompje, meer dan dat bedrag van de loodlijn moesten worden 

 afgeleid. De uitkomsten der verschillende proefnemingen liepen dan 

 ook zeer aanmerkelijk uiteen, maar elke der zes reeksen van proef- 

 nemingen, die men volbragt, gaf gemiddeld toch eene afwijking 

 der kogels naar het oosten te kennen , en een middental , uit alle 

 106 proefnemingen , deed voor die afwijking een bedrag van 28,4 

 Ned. strepen vinden. Uit de volbragte proefnemingen liet zich de 

 grootte der afwijking niet op ééne Ned. streep na met zekerheid 

 bepalen, en daar de uitkomst der proefnemingen, minder nog dan 

 ééne streep, van die der theorie verschilt, is zij, met de bekende 

 wenteling der aarde, in eene zoo volkoinene overeenstemming, als 

 men dit billijkerwijze wenschen kan. 



Het nedervallen van ligchamen , in eene eenigzins schuinsche 

 rigting, welks waarneming buitengewone omstandigheden , zeer groote 

 voorzorgen en zeer aanzienlijke geldelijke uitgaven vordert, was 

 het eenvoudigst natuurkundig verschijnsel, dat men gewoon was 

 als een regtstreeksch bewijs voor de wenteling der aarde aan te 

 voeren, toen, nu vier jaren geleden, tot elks verbazing, een soort- 

 gelijk bewijs werd gevonden in een veel eenvoudiger verschijnsel , 

 dat iedereen kent en dagelijks onder zijne oogen heeft. Op den 

 3den Pebruarij 1851 werd, door den Franschen geleerde léon fou- 

 CAULT, aan de Akademie van wetenschappen te Parijs de opmerking 

 medegedeeld, dat de schommelingen van eenen slinger, op eene 

 bepaalde en zeer eenvoudige wijze, eene getuigenis van de wente- 

 lende beweging der aarde moesten afleggen. Eene korte redenering 

 was toereikende om iedereen van de juistheid zijner opmerking te 



