— 351 — 



vankelijk had voorgesteld. Waar men zeer lange slingers met groote 

 omzigtigheid had gebruikt, kwamen de uitkomsten der proefnemin- 

 gen zeer wel met de theorie overeen , maar bij het gebruik van 

 kortere slingers vond men steeds eene andere verplaatsing van de 

 schommel vlakte, dan door de theorie werd voorgeschreven, en het 

 verried zich vrij spoedig, dat die verplaatsing een zamengesteld 

 verschijnsel moest wezen, waarop ook geheel andere oorzaken, dan 

 de beweging der aarde, wérken. Had men aanvankelijk niet in- 

 stinctmatig de proeven zoodanig ingerigt, dat men, zonder het 

 zelf te weten, den invloed grootendeels vernietigde, dien sommige 

 storingen op de verplaatsing van de schommelvlakte moesten uit- 

 oefenen, zoo zoude men in het geheel geene overeenstemming tus- 

 schen de proefnemingen en de theorie hebben gevonden, en er is 

 niet aan te twijfelen dat vele proefnemers van lageren rang met 

 zelfvoldoening hebben getuurd op verplaatsingen der schommel- 

 vlakte eens slingers , die uit geheel andere oorzaken dan de bewe- 

 ging der aarde waren voortgevloeid. Reeds twee jaren voor dat 

 FOUCAULT met zijne opmerking te voorschijn trad, had onze ver- 

 dienstelijke landgenoot, de heer f. j. sïamkart, in zijne schoone 

 verhandeling over den tegenstand der lucht tegen de beweging van 

 eenen slinger, aangetoond, dat de minste ongelijkheid in de bewe- 

 ging der lucht, het gewigt van den slinger van de platte vlakte, 

 in welke het zich beweegt, moet doen afwijken, en eene beweging 

 in een zeer smal langrond moet doen aannemen, terwijl de tegen- 

 stand der lucht het langrond allengs wijder moet doen worden en 

 eene zeer aanmerkelijke verplaatsing van de schommelvlakte ten 

 gevolge kan hebben. Het is zonderling dat de heer stamkart , die 

 zijne aandacht op de verplaatsing van de schommelvlakte eens slin- 

 gers gevestigd had, toen niet op het denkbeeld is gekomen, door 

 hetwelk foucaulï zich, kort daarna, zoo veel naam verworven 

 heeft. De proefnemers , die op onverwachte storenissen stieten , schij- 

 nen de verhandeling van den heer stamkakt niet gekend te heb- 

 ben , doch zij werden spoedig teregt gewezen door den sterrekundige 

 AiRY , die twee belangrijke bronnen van verplaatsingen der schom- 

 melvlakte eens slingers ontdekte. Airy toonde aan, dat ook de 



