— 353 - 



matige verplaatsing der schommelvlakte daarvan een onvermijdelijk 

 gevolg. Garthe bevestigde den draad des slingers, in den Dom 

 te Keulen, aan eene plaat, die de beweging van den slinger moest 

 volgen, doordien zij zelve, op de wijze der zeekompassen, om eene 

 dubbele as beweegbaar was. Daardoor werd veel gewonnen , maar 

 werden toch geenszins alle bronnen van storenissen gestopt. 



De vroegere wiskundige bespiegelingen, omtrent de beweging 

 van eenen slinger, hoe talrijk, hoe geleerd en hoe diepzinnig 

 zij wezen mogten , waren steeds onvolledig gebleven , daar zij wel 

 de tijden, waarin een slinger zijne schommelingen volbrengt, maar 

 niet de beweging , die het gewigt en die de draad des slingers , 

 onder storende invloeden van allerlei aard, moesten aannemen, be- 

 troffen hadden. Hoeveel aan dat onderzoek verbonden was, bleek 

 uit de geleerde en veel, maar lang niet alles, omvattende, wiskun- 

 dige bespiegelingen van binet, airy, clausen, combe en anderen, 

 door de slingerproeven van foucaulï uitgelokt, en het was een 

 gelukkig denkbeeld van het gezelschap van natuuronderzoekers te 

 Dantzig, om, door het uitschrijven van eene prijsvraag, tot een 

 meer volledig onderzoek omtrent dit belangrijk onderwerp aan- 

 leiding te geven. Die prijsvraag werd op den 4^en Eebruarij 1852 

 uitgeschreven , en hoezeer hetgeen zij eischte zeer na aan de gren- 

 zen lag van het uiterste dat de hoogere wiskunde in den tegen- 

 woordigeu tijd vermag, werd het antwoord reeds voor den l^ten 

 October 1852 ingewacht. Nog voor dat die termijn was verstreken, 

 gaf onze uitstekende wiskundige, de heer f. j. sïamkart, eene 

 gedeeltelijke oplossing van het vraagstuk, die onderscheidene ver- 

 rassende uitkomsten opleverde. Een andere onzer meest uitstekende 

 wiskundigen, de heer g. F. w. baehr, hield zich later met hetzelfde 

 onderwerp bezig , doch bij het gezelschap te Dantzig kwam , op 

 zijnen tijd, een antwoord in, welks volkomenheid de stoutste ver- 

 wachtingen overtrof. Dat antwoord droeg tot opschrift de woorden 

 e 'pure si mnove (en toch beweegt zij zich) , die galilei bij zich 

 zelven uitsprak , toen hij opstond , nadat hij door de barbaarschheid 

 van het onverstand gedwongen was geworden, op zijne knieën lig- 

 gende, de beweging der aarde af te zweren; en de schrijver van 



