_ ;354< — 



dat antwoord bleek te zijn de wereldberoemde bestuurder van de 

 sterrewacht bij Gotha, p. a. hansen , de man die de wiskunde reeds 

 zoo vaak als eenen tooverstaf had gebruikt, om, met een boven- 

 aardsch vermogen , der schepping hare diepste geheimen te ont- 

 wringen. Dit onderzoek van hansen was weder een pronkstuk van 

 den menschelijken geest, en hoezeer het alleen door hem kan wor- 

 den doorgrond, die jaren van zijn leven aan de beoefening der 

 wiskunde wijden kon, heeft het, omtrent de beweging van ligcha- 

 men in het algemeen , die aan den invloed van de aantrekking en 

 de beweging der aarde onderworpen zijn, een aantal treffende uit- 

 komsten opgeleverd, die ligtelijk onder het bereik van elks bevat- 

 ting gebragt kunnen worden. Had ik immer reden om de beperkt- 

 heid der ruimte te betreuren, over welke ik beschikken mag, ik 

 heb die nu vooral, daar zij mij verbiedt van de uitkomsten 

 door HANSEN verkregen een verslag te geven. Er blijft mij nog zoo 

 veel belangrijks , dat meer regtstreeks tot mijn onderwerp behoort , 

 te vermelden overig, dat ik zelfs daarvan een goed gedeelte zal 

 moeten terughouden , om de mij voorgeschreven grenzen niet te 

 buiten te gaan. Ik moet echter van twee, door hansen ontdekte, 

 oorzaken gewagen, door welke zich de schommelvlakte eens slin- 

 gers verplaatsen kan. De eene is eene wentelende beweging van 

 het gewigt des slingers om den draad, aan welken het is opge- 

 hangen, en door welke de schommelvlakte ligtelijk meer verplaatst 

 kan worden , dan door de wenteling der aarde. De andere ligt in 

 den draad, waaraan de slinger is opgehangen. Is de draad niet 

 volkomen homogeen, is zijne doorsnede niet overal volkomen cir- 

 kelvormig, of is hij, bij zijne klemming aan het ophangpunt, eeni- 

 germate zamengeperst , zoo zal hij zich niet in alle rigtingen even 

 ligtelijk laten ombuigen , en daardoor moet men verschillende uit- 

 komsten voor de verplaatsing van de schommelvlakte verkrijgen, 

 naar gelang van de streek van den horizon , in welke men den 

 slinger zijne schommelingen laat volbrengen. Op grond van zijne 

 onderzoekingen, heeft hansen den vorm des slingers, door welke 

 men de wenteling der aarde wilde zigtbaar maken , geheel en al 

 afgekeurd. Men moet daartoe geenen slinger aanwenden , bestaande 



