— 359 — 



behoeft te loopen , maar van -de beweging der aarde geheel onaf- 

 hankelijk is. Wanneer eene gelijkslachtige schijf met snelheid wordt 

 omgedraaid, om eene loodregt op haar staande as, die volkomen 

 door haar zwaartepunt loopt, en bovendien zoodanig is ingerigt, 

 dat zij, door de minste kracht, in alle willekeurige standen gesteld 

 kan worden, dan zal, onder die omdiaaijende beweging, de vlakte 

 van de schijf, zoo wel als hare as, den stand behouden, die haar 

 eenmaal is gegeven, en men zal zelfs eene vrij aanzienlijke kracht 

 moeten aanwenden, om beide in een' anderen stand te brengen. 

 Even zoo zal ook de as van eenen kogel, die, onder dezelfde om- 

 standigheden, met snelheid om haar as kan worden omgedraaid, 

 denzelfden stand behouden, hoezeer men ook den voet, waarop de 

 geheele toestel rust, verplaatse, en naar aanleiding daarvan heeft 

 BOHNENBEEGER, reeds in het jaar 1817, een werktuigje doen ver- 

 vaardigen, bestemd om proefondervindelijk aan te toonen, dat de 

 wenteling zelve der aarde den stand van hare as moet onderhouden, 

 terwijl het tevens moest dienen om te doen zien , hoe de bekende 

 kegelvormige beweging van de as der aarde, in 26000 jaren, een 

 gevolg moest zijn van die wenteling, verbonden met de neiging, 

 om zich op de vlakte van de loopbaan der aarde loodregt te stel- 

 len, die hare as, door de aantrekking van zon en maan, moet ver- 

 krijgen. Toen FOUCAULT de aandacht op de standvastigheid van 

 de schommelvlakte eens slingers had gevestigd, was niets zoo na- 

 tuurlijk als de gedachte aan de nog meer standvastige vlakte of 

 lijn, die door den toestel van bohnenberger, of door eene schie- 

 lijk ronddraaijende schijf, kan worden verkregen. Die gedachte is 

 ook al vrij spoedig, en bijna gelijktijdig, bij poucault, person, 

 poggendorf, SIRE, HAMAN , LAMARK, en misschicn nog bij vele 

 anderen, opgerezen; en is het moeijelijk te beslissen wie van hen 

 met het meeste regt beweert, dat hij de eerste was die haar koes- 

 terde, zoo schijnt het toch zeker dat foucault haar het eerst in 

 eenen toestel heeft verwezenlijkt. roucAui.T deed eenen toestel ver- 

 vaardigen, door hem gyroskoop (draaikijker) genoemd, bij welken 

 eene zware metalen schijf aan eene, door haar zwaartepunt loopende 

 on loodregt op haar staande as, is bevestigd, terwijl die as, op de 



