- 360 — 



wijze der zeekompasseu , tusschen ringen was gehangen, waardoor 

 zij in eiken vvillekeurigen stand gebragt kon worden. Werd nu de 

 schijf, door middel van een om hare as gewonden en schielijk los 

 getrokken snoer, met groote snelheid omgedraaid, dan moest die 

 as haren eenmaal aangenomenen stand in de ruimte behouden, en 

 door een op haar gerigt mikroskoop, dat aan den grond was ver- 

 bonden, werd dan hare betrekkelijke plaatsverandering en daarin 

 de beweging der aarde waargenomen. Toestellen , die den gyroskoop 

 van FoucAui.T evenaren, werden ook door anderen vervaardigd, en 

 hadden zij, boven den slinger, hunne beknoptheid in hun voor- 

 deel, zij hadden daarentegen dit in hun nadeel, dat bij hen de 

 draaijende beweging gedurende slechts weinige minuten aanhield, 

 terwijl men eenen slinger ligtelijk, gedurende even zoo vele uren, 

 in zijne schommelingen kan doen volharden. Men heeft verschil- 

 lende middelen bedacht om den gyroskoop van dat nadeel te be- 

 vrijden. Krüger te Bramberg 'verwisselde daartoe de draaijende 

 schijf met electromagneten , die, door een' galvanischen stroom, 

 uren of dagen lang, in eene ronddraaijende beweging konden wor- 

 den gehouden. Garthe te Keulen bedacht een werktuig, doorhem 

 geostropJiomeler (aard-draai-meter) genoemd , bij hetwelk de beweging 

 van een rad, dat zijnen stand in de ruimte moet bewaren, door 

 eenen waterstraal onderhouden werd. Over deze en soortgelijke toe- 

 stellen is veel geschreven en getwist, en zij hebben tot vele be- 

 schouwingen aanleiding gegeven, in welke ik mij hier niet kan 

 verdiepen, omdat mij daartoe geene ruimte is overgebleven. Ik 

 onttrek mij echter zonder moeite aan de meer naauwkeurige be- 

 schouwing dier toestellen , omdat zij tot heden voor de wetenschap 

 niets wezenlijks hebben opgeleverd, en ook niets in de toekomst 

 beloven. Poucaui.ï heeft wel verklaard, dat de proeven, die hij 

 met zijnen gyroskoop genomen heeft, voldoende waren, maar hij 

 heeft geene cijfers medegedeeld, waaruit kan worden afgeleid in 

 welken zin deze verklaring moet worden opgevat, en het is mij 

 niet gebleken, dat ergens, met soortgelijke werktuigen, proeven 

 zijn genomen, wier uitslag eenigermate als een bewijs voor de be- 

 weging der aarde kan gelden. Ik geloof dat de beweging der aarde 



