— 365 — 



tegenwoordige wereld, kan den gewigtigen invloed voorbijzien , welken 

 de beoefening der natuurwetenschappen op den toestand der men- 

 schelijke maatschappij reeds heeft uitgeoefend ; en men behoeft voor- 

 waar geen profeet te zijn , om te voorspellen , dat die invloed hoe 

 langer hoe grooter worden zal. De feitelijke bewijzen daarvan 

 vallen dadelijk in het oog. De vele verbeteringen, reeds in den 

 landbouw aangebragt, de menigte van fabrieken die overal verrijzen , 

 de versnelde gemeenschap door stoombooten en spoorwegen , de 

 elektrische telegrafen die de menschelijke gedachte met de snelheid 

 des bliksems voortleiden, wat zijn zij anders dan uitvloeisels van 

 natuurkennis, dan toepassingen van hetgeen de wetenschap, die op 

 proefneming en waarneming steunt, den mensch geleerd heeft, die 

 van de hem door den Schepper geschonken rede gebruik maakt, 

 om de raadselen der schepping te doorgronden, en zijne zintuigen in- 

 spant en wapent, om in hare geheimste schuilhoeken door te dringen ! 

 Doch het is geenszins enkel het stoffelijke nut en voordeel, het- 

 geen zij den mensch vermogen aan te brengen , waarom de beoefe- 

 ning der natuurwetenschappen gewigtig mag heeten. Die beoefening 

 heeft een nog veel hooger en algemeen nuttiger doel : dat van 

 opvoedingsmiddel. Het is vaak te regt gezegd, dat niet alles, wat 

 de jeugd noodig heeft te leeren , moet beoordeeld worden uit het 

 eenzijdige en bekrompen standpunt van dengenen, die slechts vraagt: 

 Wat zal mij naderhand in mijn bedrijf of beroep te stade komen.? 

 De zoodanige komt dan van zelf alras tot het besluit, dat alles 

 wat niet deze bepaalde strekking heeft, overbodig is, en dat tijd 

 en geld aan het aanleeren daarvan besteed, weggeworpen zijn. Zulk 

 eene redenering zoude alleen, — hoewel dan nog zelfs op eene 

 gebrekkige wijze, — kunnen verdedigd worden, indien de mensch 

 geene hoogere bestemming had dan die van broodwinner. Er zijn 

 helaas nog velen , die op geenen hoogeren titel aanspraak maken ; 

 maar niemand die eenige achting voor zich zei ven heeft, zal ont- 

 kennen, dat de mensch tot iets meer, ja tot een oneindig verhe- 

 vener doel geschapen is, en dat hij slechts door daarnaar te stre- 

 ven kan toonen, dat hij eene veel hoogere plaats in de rij der 

 geschapen wezens inneemt dan de redelooze dieren , die ook voor 



24* 



