— :5C6 — 



de voldoening hunner behoeften en van die van hun kroost trach- 

 ten te zorgen, en daarbij niet zelden een overleg en eenen ijver 

 aan den dag leggen, die menig mensch kunnen beschamen ! Dat hoo- 

 gere doel, hetwelk nimmer uit het oog mag verloren worden, zal 

 men zich den eernaam van mensch waardig toonen , is: hoogere 

 volmaking. De Godheid heeft in 's menschen ziel de kiemen ge- 

 plant der voortreflelijkste vermogens, die slechts behoeven aange- 

 kweekt te worden om zich op heerlijke wijze te ontwikkelen. In 

 de zorg daarvoor bestaat de taak der opvoeding, waarvan het on- 

 derwijs een gedeelte uitmaakt. Maar, even als een kundig tuinier 

 aan eenen jongen boom hier en daar takken wegsnoeit, andere 

 door zachten dwang noodzaakt in eeiie zekere rigting te groeijen, 

 of now andere bewerkinsren verrisrt , waarvan in den volwassen boom 

 geen spoor meer schijnt overgebleven , maar die toch alle hebben 

 bijgedragen om zijnen vorm te verfraaijen en te veredelen, evenzoo 

 kan er van vroeger genoten onderwijs schijnbaar geen spoor meer 

 in den geest van dezen of genen zijn overgebleven, en toch dit 

 onderwijs voor hem rijke vruchten hebben gedragen, omdat het 

 medegewerkt heeft om zijnen aanleg te ontwikkelen en talenten te 

 doen ontwaken, die anders welligt voor altijd zouden gesluimerd 

 of het verstand op eenen dwaalweg gevoerd hebben. 



Het sprekendst voorbeeld hiervan levert de wiskunde op. Waar- 

 toe, — zoo denkt nog menigeen, — kunnen lijnen en driehoeken 

 en cirkels en algebraïsche formules eenen predikant, eenen regts- 

 geleerden of ambtenaar dienen? Zal de kunst om den inhoud van 

 eenen cirkel of veelhoek te berekenen , of om eene vierkantsverge- 

 lijking op te lossen , den eersten tot een beteren kanselredenaar, den 

 tweeden tot een eerwaardiger lid der regtbank, den laatsten geschik- 

 ter maken voor de hem opgedragen betrekking? Dergelijke vra- 

 gen zijn natuurlijk reeds door velen gedaan , en zullen nog door 

 velen gedaan worden , die onbekend zijn met, of nimmer nagedacht 

 hebben over den invloed, dien de studie der wiskunde noodzakelijk 

 op den geest, ja zelfs op het gemoed uitoefent. Die invloed bestaat 

 in iets, waaraan eigenlijk ieder zonder onderscheid behoefte heeft 

 namelijk: de aankweeking van den waarheidszin. Niet enkel van 



