— 867 — 



afschuw van logen, van bedrog, want, in dien negatieven zin, is 

 de zucht voor waarheid nog, den hemel zij dank, diep genoeg in 

 's menschen borst gegrift, om langs eenvoudigen, regtstreekschen 

 wetr verder ontwikkeld en bewaard te worden. Maar waarheidszin, 

 in de algemeeue en hoogere beteekenis van het woord , is veel meer 

 dan dit. Hij veronderstelt ook een voortdurend streven om zich 

 voor zelfmisleiding te hoeden , zich niet door schijn en valsche 

 redeneringen te laten verschalken , zich wel te wachten datgene 

 reeds als onomstootelijk waar te beschouwen , wat nog niets meer 

 dan waarschijnlijk is, of voor waarschijnlijk te houden wat slechts 

 mogelijk, ja welligt slechts denkbaar is. Het is niet voldoeiide, dat 

 men de onwaarheid haat en verafschuwt, om door te dringen tot 

 de waarheid, op welk gebied men haar dan ook zoekt. Ja, geene 

 taak is dikwerf zwaarder en vordert meer de inspanning van alle 

 de krachten van onzen geest. Die taak gemakkelijker en zekerder 

 te maken; aan den menschelijken geest, reeds op jeugdigen leeftijd, 

 eene rigting te geven, waardoor hij zooveel mogelijk in staat wordt 

 gesteld den regten weg te houden en zich voor afdwaling te be- 

 hoeden, ziedaar de roeping der wiskunde, als bestanddeel van het 

 alcremeen onderwijs. De wiskunde is vaak genoemd: de in toepas- 

 sing sebrao-te logica, de kunst om goed te redeneren, dat is van 

 zijne rede gebruik te maken, of met andere woorden, om tot waar- 

 heid te komen. Deze kunst wordt nergens meer dan in de wis- 

 kunde geleerd en beoefend, want zij kent geene halve of driekwart 

 waarheden , maar voert telkens tot onbetwistbare zekerheid. Al mogt 

 dus ook een predikant, een regtsgeleerde , op zijne latere loopbaan 

 nimmer eenige toepassing van de door hem in de beginselen der 

 wiskunde verworven kundigheden te maken hebben, al mogt zelfs 

 het eeiunaal aangeleerde geheel weder uit zijn geheugen verdwijnen, 

 toch zoude de daaraan besteede tijd en moeite voor de vorming van 

 zijnen geest, voor de ontwikkeling van zijnen geheelen aanleg 

 niet vergeefsch zijn geweest; de eenmaal gemaakte indruk zoude 

 blijven bestaan in zijne gevolgen, om dezelfde reden, waarom de 

 bevieging, door een in het water geworpen steen veroorzaakt , nim- 

 mer geheel vernietigd wordt, al neemt ook het oog geen spoor 



