- 369 - 



besef van het gewigt der natuurwetenschappen, van de plaats die 

 zij behooren in te nemen in de beschaving van onzen tijd, is dit 

 alles slechts gering te noemen. Het getuigt alleen voor eene min 

 of meer duister door de maatschappij gevoelde behoefte, die slechts 

 bij sommigen tot helder bewustzijn is gekomen. 



Het zoude mij veel te ver leiden , indien ik hier alle de voor- 

 deelen, welke als van zelve zouden voortvloeijen uit een meer al- 

 gemeen onderwijs in de grondbeginselen der natuurwetenschappen, 

 naar eisch wilde ontvouwen. Alleen uit het oogpunt van opvoedings- 

 middel beschouwd , zoude het dan blijken , dat geen onderwijs meer 

 dan dit in staat is, al de vermogens van den jeugdigen mensch, 

 zoowel van het ligchaam als van den geest, krachtig te doen ont- 

 wikkelen en aan zijne hooge bestemming dienstbaar te maken. De 

 kunst van waarnemen , eene kunst die zoo velen behoeven en zoo 

 weinigen goed verstaan , eene kunst die berust op het goed gebruik 

 van de ons door God geschonken zintuigen en op de juiste duiding 

 van het onmiddellijk waargenomene door het verstand, dat waarheid 

 scheidt van valschen schijn — deze wordt nergens beter geleerd, 

 dan door de beoefening van de natuurwetenschappen. Zij leeren in 

 de natuur de groote werkplaats kennen van den Alwijzen en Al- 

 magtigen, die alles naar eene onveranderlijke wet en orde bestuurt , 

 omdat Hij zelf eeuwig onveranderlijk is. De opsporing dier wetten 

 is de wetsteen voor het verstand, hare ontdekking eene vervulde 

 behoefte van het gemoed, omdat zij eene schrede nader brengt tot 

 de kennis van den Oneindigen , wiens wezen zich in den spiegel 

 Zijner schepping weerkaatst. 



Maar, — zoo hoor ik mij tegenroepen , — de ondervinding heeft 

 niet zelden het tegendeel geleerd. Juist onder de natuurkundigen 

 worden de ergste materialisten, twijfelaars, ja godloochenaars en 

 ontkenners van 's menschen onsterfelijkheid gevonden. Is het dan 

 niet gevaarlijk aan jeugdige gemoederen eene rig'ting te geven , waar- 

 door zij welligt op hetzelfde dwaalspoor gebragt worden? 



Het feit is, helaas! niet te ontkennen. Er zijn onder hen, die 

 de natuur tot het onderwerp hunner nasporingen hebben gekozen, 

 sommigen , die daarin niets anders zien dan stof in beweging. Zij 



