— 384 — 



plaatsen. Het gemis van redelijke vermogens is bij den mensch een 

 abnormaal gemis, on door zoodanig gemis wordteen organismus nooit 

 gelijk aan dat eener andere soort, voor welke datzelfde gemis normaal 

 is, daar het normale gemis het niet noodwendige van dat vermogen 

 veronderstelt, geene ontbering met zich brengt zoo als het abnor- 

 male gemis integendeel doet. Het dier mist de rede, maar heeft ver- 

 mogens ontvangen, door welke het aan zijnebestemming beantwoordt, 

 even als de mensch aan de zijne door de rede moet beantwoorden. 

 In welke hooge mate een menschelijk individu het gebruik zijner 

 redelijke vermogens mist, het zal in even groote mate echter, ja in 

 nog grootere, de vermogens ontberen, welke het dier tot vergoe- 

 ding ontvangen heeft. De naar ziel en ligchaam gezonde mensch 

 staat in zoo ver gelijk met het dier, dat beiden aan hunne be- 

 stemming kunnen beantwoorden en hunne zelfstandigheid kunnen 

 handhaven ; de idioot en de krankzinnige staan in dit opzigt in 

 tegenoverstelling van beiden. Deze laatsten kunnen door hun gemis 

 van het gebruik der redelijke vermogens met idiote of gekke diereu 

 vergeleken worden, dat is met dieren, die, door een gebrek in de 

 hersenen , van het gebruik van die vermogens beroofd zijn , welke 

 bij het dier de plaats der zielsvermogens bekleeden. 



Is de vergelijking tusschen den idioot en het dier in gezonden 

 staat onjuist, volkomen gegrond is daarentegen de vergelijking 

 tusschen hem en den gezonden mensch. Hoe diep eene krankheid 

 de eigene organen der zielsvermogens ook hebbe aangetast, hoe 

 zwak het overblijfsel ook zijn moge, dat men nog van deze vermo- 

 gens kan aanwijzen, zeker blijft het in elk geval, dat, in zoo ver 

 de krankheid zich meer of minder laat genezen, het altijd juist de 

 aan den mensch eigene zielsvermogeus zijn , die in dezelfde mate te 

 voorschijn treden. De ondervinding heeft getoond, dat bijkans alle 

 idioten min of meer kunnen leeren spreken, eu dat, wanneer hun 

 spreken zich ook slechts tot enkele woorden bepaalt , deze woorden niet 

 zonder onderscheid door hen gebezigd en alzoo, ten minste voor een 

 gedeelte, verstaan worden; iets, waartoe het dier geheel onbekwaam 

 is. De ondervinding leert verder, dat bijna alle idioten een' of an- 

 der werktuigelijken arbeid kunnen aanleeren, en dat zij daarbij , hoe 



