16 ÉTUDES 
factum sub eis sacerdotium videatur quam sub Pharaone fuerit, qui legis divinae notitiam 
non habebat : ille quidem, omnibus aliis servituti subactis, sacerdotes et possessiones 
eorum in pristina libertate dimisit ac eis de publico alimoniam ministravit; moderni 
vero principes onera sua fere imponunt ecclesiis universa, et tot angariis clericos afligunt 
ut eis quod Jheremias deplorat competere videatur : Princeps provinciarum facta est sub 
tributo; sive quidem decimas seu alia quaelibet sibi attrahentes de bonis ecclesiarum, 
clericorum et pauperum, Christi usibus deputatis, jurisdictionem etiam et auctoritatem 
eorum taliter evacuantes ut eis videatur nihil potestatis super ecclesiis vel personis eccle- 
siasticis remansisse, quod de jure facere non deberent, ubi laycorum etiam non suppe- 
tunt facultates, cum ipsi humiliter et devote recipere debeant cum gratiarum actione, 
quae eis pro communi utilitate de bonis ecclesiae conferuntur, prius tamen interveniente 
romani pontificis consilio, cujus interest communibus utilitatibus providere, quod 
minime faciunt, sed quod eis per potestatem concessum est, in cleri injuriam ac in pau- 
perum penuriam faciunt redundare. Et cum multi consules principum, tam clerici 
quam alii, propriae prudentiae innitentes et humanam amittere gratiam formidantes, 
eis recta loqui libere pertimeseunt, qui quoque similitudinem quamdam potius quam 
veritatem discernunt, magis utilia reticentes, cum similitudinarium sit expressivum 
veritalis, et quasi sicera inebriati et uvam acerbam comedentes, minus cauta discre- 
tione exponunt illud quod dantur omnia servitio principis et ei omnes obediant subditi 
et clerici, et qui principi non obedierit morte moriatur, sensum alienum extrinsecus et 
extraneum requirentes, non considerando quod tanta inter reges et pontifices quanta 
inter solem et lunam distantia cognoscatur, et constitutiones principum constitutionibus 
ecclesiasticis non praeeminent, et imperiali judicio non possunt jura ecclesiastica dis- 
solvi, cum ipsi non solum personas ecclesiasticas seculares sed etiam Domino Deo dedi- 
catas, in vinea Domini Sabaoth laborantes, decimis ac aliis diversis exactionibus nunc 
affligunt, bona Crucifixi pauperibus et Domino servientibus deputata suis usibus appli- 
cantes, ita ut bona ecclesiae vietui Domino servientium non valeant providere, cum 
denario fraudari non debeant in vinea Domini operantes, postpositis etiam eleemosynis 
pauperibus erogandis, cum non debeant officere qui hujus iniquitatis participes non 
existunt, et quia praedicti consules pseudoprophetae dici possunt, cum scripturarum 
verba aliter accipiunt et exponunt, quam sacra scriptura sonat, qui conjectura mentis 
suae cuneta futurorum quasi vera pronuntiant absque divinorum verborum auctoritate, 
illa consideratione non servata ut in hiis quae dubia fuerint aut obseura, id noverint exe- 
quendum quod nec evangelicis praeceptis contrarium, nec decretis sanctorum patrum 
invenietur adversum, et cum tales qui praeeunt propter favorem principum excaecati 
fuerint et aliis ducatum praestare coeperint, ambo in foveam dilabuntur *, unde psalmus : 
Obscurentur oculi eorum ne videant, ete., dorsum eorum semper incurva, etc., et quia, 
pater sanctissime, nullus pro justitia hodie martirizari desideratur, sed potius labore 
! Peut-être y a-t-il ici quelque allusion à Pierre Flotte, qui était borgne : semividens corpcre, 
menteque lotuliter excaecatus, dit Boniface VII dans la bulle : ’erba delirantis filiue. 
