SUR L’HISTOIRE DU XIIIe SIÈCLE. 77 
dere contra regem,.…. tum quia treugas praemissas juratas a se constat, tum quia fides 
etiam hosti servanda est, tum propter religionem sacramenti, propler quod judicium 
est ecclesiae, extra. de tra. et Pa. €. I. XXI. Q. HI, €. nvocans et XXII. Q. VI. ©. noli exti- 
mare, et extra. de electione, c. venerabilem, et de foro compet. et clericis laicos domini 
Bonefacii papae VIII; praeterea rex non solum tenetur ad emendam dampnorum quae 
comili intulit post treugas, ipsis durantibus, sed incidit in poenam in compromisso appo- 
sitam, quia laudem domini nostri non servarit !, et est judex tum rationibus supradictis 
ad rationem contractus, vel quia hic in curia (If. de judiciis. 1. omnem. extra. de foro 
compet. c. f. et c. Romanam $ contrahentes apud sedem istam) fuerunt ista compro- 
missa praemissa et laudata, nec dicat dominus rex quod treugae fuerint finitae pacifice 
inter reges, quia illud posset habere locum quoad reges, sed quoad confoederantes , praé- 
sertim qui fuerint nominati in treugis, ut sunt comes Flandriae et comitatus suus, donec 
pacificatum esset cum rege, adhuc durant , quia jus erat quod.... per expressionem…. 
per factum regis Angliae non potuit sibi tolli , ff. de pace. 1. f. cum multis. Practerea forma 
treugarum seu sufferentiarum juratarum hoc habet explicite quod inter reges el confoe- 
derantes, utrum de guerra ecclesiae ducatus Aquitanniae, item comitatus Flandriae, 
essent de regno ad regnum, de terra ad terram, de gente ad gentem, etc. ?. Et ideo a nobis 
sic juratis non licet recedere, cum papae soli liceat de juramento judicare, et inter- 
pretationem facere, ff. admin. |. imperatores, et in c. venerabilem. nn. f. et facit pr. ab. 
C. Innocentes, ibi sacramenti religione, etc. Quod autem possit dominus noster tem- 
pus treugarum prorogare vel compellere ad prorogandum, probatur, quia potestatem 
habet ex forma reservationis quam sibi fecit , ut apparet ex forma, quia reservavit sibi 
addere et minuere, et semel et pluries laudare, etc., ut ff. de arbitrio, et lex expens. 
1. terminato, ui. f. ce. Potest et de jure, etsi hoc non haberet ex arbitraria potestate, 
cum videal lantam et sic displicentem discordiam inter regem et comilem, unde pos- 
sit in posterum guerra subscilari, et inter reges maxime, quod non sit credibile quod 
dominus rex Angliae possit vel debeat tolerare comitem, eui fide data defensionem 
promisit, Lotaliter per dominum regem Franciae conculcari. Ne videatur dominus dissi- 
mulando ipsi favere, potest compellere ad treugas compelentes prorogandas, ut extra. 
de judicio c. novit. in fine. Similariter dominus noster posset resem Franciae compellere 
ad pacem cum comite, videtur indubitanter, quod sic per dictum c. novit. hoc idem facit 
imperator, quia pacem indicit subjeetis, ul in usibus, de pace tenenda. q. c., immo 
et mandat hiis qui regunt pro inimicis, quod provideatur ne populi civitatum aliis 
guerram seu subjectionem faciant, sed omnino habeant pacem in aut. d. principium c. 
de in. et ff. de offi. praesid. l. congruit, hoc dicit ff. de us. 1. aequissimum , praelor pro- 
hibet et cohibet sua jurisdictione ne aliqui veniant ad arma et rixas. Hoc docuit semper 
1 C'est-à-dire : parce que le roi a manqué de respect au pape, en n'observant pas la trêve qu'il 
avait confirmée. 
? Tant pur le duchié d'Aquitaigne que de la conté de Flandres, de royaume à royaume, de terre 
à terre, de gent à gent. Trêve du 9 octobre 1297. Rymer, E, IL, p. 191. 
