( 53) 



et doct. Voorduin conscripta, quae die 4 Octob. 1821 in hac ipsa Aca- 

 demia Gandav. prasmium reportavit , in cujus tertia parte inquisivit 

 auctor : quatenus Romani in singulis artibus et doetrinis aut Graecis 

 anteponendi , aut aequiparandi , aut postponendi sint, (Comment. 

 pag. 99. ) Verum non placet describere ; sed potius meum qualecumque 

 judicium de Ciceronis effato in capite primo in medium proferre. 



Non indefinite posuit Cicero , Romanos omnia aut per se sapientius 

 invenisse , quam Graecos , aut accepta ab illis fecisse rneliora , sed 

 omnino attendendum est ad ea , quoe proxime sequuntur, ut hac de re 

 bene judicemus. Haec enim addidit: » quae quidem digna statuissent , 

 » in quibus elaborarent." Itaque mox nominatim excipit doctrinam et 

 omne literarum genus, in primis poeseos ac philosophiae studia. Refert 

 autem ad suam sententiam tria genera, de quibus nunc nobis est inqui- 

 rendum. 



Primum igitur videamus de moribus et institutis vitae rebusque do- 

 mesticis ac familiaribus. 



Mulierum quidem conditio longe melior apud Romanos , quam apud 

 Grascos fuit. Hi uxores suas a virorum familiaritate seclusas perpetuo 

 in gynseceis servabant, nec unquam in publicum prodire patiebantur. 

 Undefaetum est, ut feminee omni fere ingenii colendi occasione carueriut, 

 Romani contra matronas honore debito prosecuti sunt, iisque totam 

 domum permeare , res domesticas obire , mariti colloquiis et negotiis 

 interesse, saepe etiam forum ac templa frequentare permiserunt. Quod 

 quanto magis cum humanitate conveniret, quantumque utililatis ad mores 

 expoliendos attulerit, neminem fugiet. 



Ad puerorum educationem quod attinet, ipsi Graeci admodum inter 

 se diversi fuerunt. 



Lacedaemoniorum enim instituta, quamquam amorem patrise bellicam- 

 que virtutem in puerorum animis alerent, improbanda tamen videtur 

 nimia duritas, quas omnia mitiora studia opprimebat. — Atheniensibus 

 autem prasclaras hac de re leges dedit Solon , instituitque , ut omnes pueri 

 literas et natandi artem discerent , tum ut ditiores musicse , gymnasiis , 

 equitationi, venationi ac philosophise studerent; — pauperiores agricuL- 



