(8) 



Nolite d me exspectare , judices , ut hic composild el longum ela- 

 boratd oratione demonstrare enitar, quod quaestio rationi et dignitati 

 humanae repugnet, quodque isti corporis cruciatus , quos Ulpianus 

 ad eruendam veritatem appellat {V), ad extorquenda mendacia sint 

 accommodatissimi. Sunt quaedam quae nominare satis est: animorum 

 indignatione refutantur. Fuit tempus illud, quo nefanda haec consue- 

 tudo impugnari potuit ac debuit: nunc, quia reditum ejus non metuo , 

 nisi forte nova -barbaries mundum obruat, ne verbo quidem ipsam 

 attingam. 



Sed, ut ad propositum meum revertar , quoniam ea est humanae 

 naturae conditio , ut ad illuni duplicem finem, in quo judiciorum 

 criminalium peifectio sita est, non possit simul perveniri; si judex 

 omnibus diligenter inquisitis et perpensis , nondum certam delicti 

 cognitionem adeptus est, ita ut alterutri periculo debeat se expo- 

 nere , vel nocentem dimittendi , vel innocentem damnandi , electio 

 dubia esse nequii. Nam 1°. necessitas poenarum justitiae necessitati 

 cedat oportet, si quidem prior ex hominum pravitate, posterior ex 

 incorrupla ratione oritur. Deinde publicae securitatis , in quem uni- 

 cum finem poenae sunt constitutae , magis interest (2), ne lex inno- 

 centem feriat , quam ne scelestum aliquem praetermittat , quia adver- 

 sus scelestos, si publicum praesidium deest, superest privata cautio; 

 adversus legem ipsam, si me mea innocentia non tuetur, nihil me 

 defendet (3). Quapropter duplex ille finis quem judici semper ante 

 oculos tenendum esse dixi, quamvis nonnisi conjunctus judiciorum 

 criminalium perfectionem efpciat, tamen eodem ordine non est haben- 



» le crime?" Ce citoyen, par Ia crainte ou par les douleurs de laquestion, avoue; alors la con- 

 science du magistrat se tranquillise, et il fait executer sa sentence. Pauvre raison humaine! P. Rossi. 

 (0 L. i5, § 4i , ff. de injur. et fam. libell. 



(2) A parler en general, une absolution trop facile n'excite de regret et d'inquie'tude que 

 panni ceux qui re'tlechissent, tandis que la condamnation d'un accuse, qui dans la suite est 

 reconnu iunocent, repand un effroi ge^neral: toute siirete semble detruite, on ne sait plus ou 

 trouver de sauvegarde, lorsque 1'innocence ne suffit plus. Bentham, des preuves judiciaire» 

 L. 6, ch. 2. 



(3) Un coupable puni est un exemple pour la canaille: un innocent condamne est 1'affaire 

 de tous les honnlles gens. La Bruyere, ch. des Usages, 



