( »o 



certitudo requiretur quam in ordinariis , quia ista eorum natura, 

 qudft, ut difficilius probentur , judici quidem suadet, ut diligentius 

 cvgnoscat, non vero ipsi permittit, ut poenam injuste decernat (1). 



Denique 4-° Quum nemo possit esse semi-sons, rejicitur omnis 

 semi-pcena quae olim propter semi-probata delicta irrogari solebat , 

 quia per illam poenae diminutionem , nontollilur ejusdem iniquitas (2). 



Haec, Judices , quae tanquam ad explanandam viam pracmit- 

 tenda censui, ejusmodi sunt , ut neminem hdc aetate adeo naturae 

 alicnum , adeo libertati inimicum fore confidam, qui ipsa in dubium 

 vocet. Sed hactenus in ipso quaestionis limine substitimus. Frustra 

 enim erit dixisse , neminem condemnari posse , nisi plenam delicti 

 fidem judex sibi comparaverit , ct omne delictum in judicia delatum 

 instructum esse debere indiciis ad probationem indubitatis et luce 

 clarioribus , si nec quae sit plena fides , nec quibus probandi mediis 

 adstruatur , nec quae singula in delicto sint probanda , probe intel- 

 ligamus. 



In primd itaque hujus operis parte agam de certitudinis naturd 

 et conditionibus ; quid sit certitudo, quotuplices distinguantur certi- 

 tudinis species , et quaenam sit certitudo illa quae requiratur in ju- 

 diciis : quaestio mere psychologica et ex ipsis philosophiae principiis 

 decidenda. 



Deinde , postquam de illd certitudine nobis erit perspectum , scisci- 

 tabimur , quaenam ad eam efficiendam valeant. Probationum igitur 

 diversos modos , diversam vim, diversam naturam inspiciemus , et 

 ita quidem , ut servato ordine quem naturae convenientiorem judica- 

 bimus , singulis probationum speciebus subjiciamus ea quae circa 

 hanc ipsam speciem vel jure Romano vel hodierno fuerunt invecta. 



In tertia parte , quae tanquam practica erit priorum, principia 

 nostra de probationibus in genere , ad probationem delicti in specie 

 applicabimus, et videbimus , quaenam in singulo delicto sint probanda , 

 • et quomodo singula probari possint atque debeant. 



(i) Matth. de probatiou. C. 3, § 4. — Beccaria, ch. i3. — Cceinani, L. 3, C. 5%, § 8. 

 (2) Auctor Rhetor. ad Herenn. — Matth. C. 6, § 4. — Beccaria, eod. cap. i3. — Cremani, 

 L. 5, C. 22, § 16. — (Euvres ckoisies de Servan, T. 3, p. i35. 



