i V ) 



Denique, absolutd universe probationum doctrind, in quartd et 

 ultimd quaestionis parte , difficillimam et gravissimam illam dispu- 

 tationem aggrediar, an et quatenus Legislator judici regulas quasdam 

 possit praescribere , unde fidem suam efficere et quibus judicium su- 

 perstruere debeat. 



Nunc, quoniam quaestionis nostrae finem atque fundamentum ex- 

 ploravimus, ipsamque in partes suas dividimus , nihil aliud jam su- 

 peresse videtur , quam ut ad eam tractandam procedamus. ^dttamen 

 haud alienum erit, alteram quaestionem prius examinare , quae si 

 esset neganda, prior omnino relinqui deberet. Saepius enim, prae- 

 sertim superiori saeculo , quaesitum est , an ratio et utilitas publica 

 suaderent, ut aliquod probationum sjstema conderetur; an judicantis 

 religio certis regulis posset submitti; anne melius et rectius judex 

 vel ad absolvendum vel ad condemnandum , animi impulsum sponte 

 ■sequeretur, quam si incerto duce et variis erroribus circumventus 

 per abstrusa incederet; anne circa hanc materiam omnis theoria , 

 quantumvis sapienter cogitata, revera tamen, si ad effectum per- 

 duceretur, innoccntiae damnosissima foret; an denique omnia indi- 

 cia,probationes, argumenta, adeo diversa inter se et quodammodo 

 innumerabilia singula possint examinari , vel junctim sumpta com- 

 muni trutind pensari. » Introspicite vos , ait Legislator Gallicus ad 

 » juratos (1), et quonam sensu mentes vestras affecerint probationes 

 » circa reum allatae , candide vobiscum sciscitamini. Non jubeo ut 

 » pro certo habeatis, quidquid pluribus aut paucioribus testimoniis 

 » fuerit confirmatum, non ut pro incerto , quod non certis tabulis , 

 » certis documentis , certo testium atque indiciorum numero fuerit 

 » stabilitum : hoc unum quaero , quod officii vestri universam men- 

 » suram continet; an vobis de delicto intime sit persuasuni/'' Quid 

 ergo? an judex neque ad testium numerum atque auctoritatem , ne- 

 que ad tabularum documentorum et indiciorum vim respiciet? ^in 

 intra se descendens unice attendet ad caecam istam revelationem , 



(i) Code cTInstruction criminelle, art. 342. 



