( '6) 



exco«itare non possimus, quam quo prius coguovimus, nulla ratio est cur 

 secunda3, vel tertiae, vel quotaelibet cognitioni noslrae magis confidamus 

 quam primae; ita ut dicendum sit, aut nnllam omnino cerlitudinem ho- 

 rninibus esse sperandam , aut , si aliquando adsit , eam semper adesse 

 debere et vix intelligi posse , quomodo dubium aliquod cognitionibus 

 nostris immisceri queat. 



Attamen, si id diceremus, reclamaret universi generis humani con- 

 scientia, quippe qua nemo non soepissime expertus est, se circa cognitiones 

 suas modo maxima certitudine uti, modo invincibili dubio ancipitem et 

 suspensum teneri. Undenam itaque varife ejus fidei quam in cognoscendo 

 adbibemus petenda est ratio? Petenda est ex variis modis quibus cognitio 

 ad mentes nostras pervenit. Etenim , quamvis idem nobis cognoscendi 

 auctor sit intellectus, vel quum, omni remota dubilatione, propositionem 

 aliquam afiirmamus, vel quum circa ejus veritatem dubii hoeremus, tamen 

 intellectus ille non eodem semper modo se exserit atque manifestat. Si 

 quis ad nostras cogitandi rationes diligentius attendat, videbit aliquando, 

 res nobis nec conantibus nec volentibus , imo invitis sponte apparere , 

 aliquando per laborem et operosam investigationem , admota libertatis vi, 

 a-crre erui, itaque cognitionem nostram modo esse necessariam , modo vo- 

 luntariam. Sic, quando res aliqua externa in oculos nostros cadit, si vel 

 maxime velimus eam ignorare, tamen incassum id volemus, et rei cognitae 

 imago mentes nostras prsesenti ac vivida luce penetrabit. Sed, hac prima 

 intuitione peracta , possumus oculos in rem cognitam libere vertere ac 

 detinere, et singulas ejus partes singulari cura examinare, ut major inde 

 lux oriatur. Utra autem ex his cognitionibus verior sit dicenda facile est 

 videre. Nam, quoniam omnis cognitionis nostree veritas consistit in con- 

 venientia ejus cum ipsa re quae objeclum cognitionis constituit, manifes- 

 tum est, eam cognitionem veriorem esse debere, quee a rebus ipsis proficis- 

 citur , quam quas a nobis , et intellectui nostro magis esse credendum , 

 quando proprias rerum formas accipit , quam quum suas ipsius formas 

 rebus accommodat. Quapropter, quamdiu simplici intuitu intellectus noster 

 nativas rerum imagines instar speculi sponte refert , nulla nobis dubitandi 

 suppetit copia atque libertas , sed necessitate quadam impellimur , ut 



