( iS ) 



qnasi certitudo in rebus sit quaerenda , sed quasi res quae sponte nobis 

 innotescunt, animos nostros quadam certitudinis necessitate urgeaut. 



§ 4- 



De varia certitudinis natura. 



Ex eo qnod certitudo sit cognitio veritatis sub ipsis cognitionibus nos- 

 tris comprehensae , consequens est, ut, quemadmodum cognitio sequitur 

 naturam rerum quae cognoscuntur , ita nalnram cognitionum sequi debeat 

 cerlitudo. Aliae enim res sunt observabiles, aliae intelligibiles, aliae 

 in sensus vel conscientiam, aliae in rationem cadunt; aliae praesentia, 

 aliae necessitate sua nobis apparent. Quapropter ex ista rerum atque 

 cognitionum diversitate oritur in ipsa certitudine diversitas quae illi res- 

 pondet. Scilicet illae res quae praesentia sua nobis inuotescunt, ejus tan- 

 tum respectu et pro eo casu ac tempore quo praesentes apparent, afiir- 

 mari possunt : illae vero res quas concipimus tanquam necessarias, propter 

 banc ipsam necessitatem sine ullo personarum, locorum ac temporum 

 respectu, absolutam in se certitudinem continent. Sic V. G. illud quod 

 ratio me docet, fieri non posse ut eodem tempore res aliqua existat et 

 non existat, illud, inquam, non modo certum est quoad me et quoad 

 casum ac tempus quo isti cogitationi intentus sum ; verurri etiam quoad 

 omnes personas, pro omnibus singularibus casibus, et per universum 

 orbem lerrarum ac temporum diuturnitatem , quibus illa cogitatio cogi- 

 tanti cuiquam sese offeret. Verum e contra, quanquam ego bactenus 

 constanti observatione vidi, singulis diebus singulas noctes successisse, 

 tamen non ldeo dixerim id ita locum liabere iu omni orbe terrarum, 

 vel etiam hic semper ita locum habiturum ; et ne scire quidem possim, 

 au alii honiines mecum viventes idem observaverint, nisi id ex ipsorum 

 ore ssepius percepissem. Atque rursus, ut exemplum afferam ex ipsa 

 observatione interua desumptum , quamvis certissime possim aflirmare, me 

 nunc ex studiis liberalibus summam voluptatem percipere, tamen non 

 aeque aflirmaverim, omnibus idem contingere, vel mihi ipsi semper ita 

 visurum. Unde apparet, certiludinem rerum observabilium esse mere 



