obtineri, certitudinem exspectet, et ut proinde in omnibus causis cnmi- 

 nalibus ad condemnandum aliquem reum summa probabilitate acquiescat. 

 Jam absoluta est prima qusestionis nostras pars, cui vereor ne diutius 

 videar inhsesisse. Sed considerari velim, quantum reip. intersit, ut genuina 

 determinetur certitudinis moralis natura, et quam plerique auctores eam 

 recte determinandam neglexerint. Interroget se quisque, et secum con- 

 sulat, ansibi contra malorum insidias legum tutela satis provisum putaret 

 si judex illam Filangierii sequeretur opinionem , eamdem esse certitudinis 

 moralis ac mathematicae naturam, vel si ex adverso illam summae pro- 

 babilitatis fidem cum ambiguo isto sensu, cum ista coeca mentis inclina- 

 tione confunderet, qua saepe ad aflirmandum vel negandum aliquod fac- 

 tum praster veritatem ferimur. Quod me attinet , malim illum judicem , 

 qui, probationum plane rudis , de certitudiue ad condemnandum requi- 

 sita veram animo concepisset ideam, quam qui hujus certitudinis ignarus, 

 luculentissimum probationum systema sunima cum industria condidisset. 



PARS SECUNDA. 



DE PROBATIONIBUS , SIVE DE MEDIIS QUIBUS FIDES 

 JUDICIARIA OBTINETUR. 



CAPUT PRIMUM. 



DE PB.OBATIONIBUS IN GENERE. 



§ 12. 



Quid sit probatio. 



In parte praecedenti genuinam certitudinis moralis sive judiciaria^ na- 

 turam definivi , et eam reperi esse fidem aliquam maxime probabUem , 

 qua factum alienum, quod propria observatione non possumus consequi, 



