( 3o) 



ex alio facto concludimus, qtiod plerumque cum priori vidimus conjunc- 

 tum et consentaneum, ila ut verisimillimum pro vero amplectamur. In 

 omni ilaque judicio adsunt miuumum duo facta : alterum de cujus 

 exislenlia quacritur; alterum nnde prioris existentia deducitur; atque lioc 

 est illud quod vocatur medium probandi, sive argumenlum sensu latiori. 

 Ex argumentorum aulem complexu constituitur probatio objcctiva ; et 

 denique actus quo singula argumenta exponuntur et monstratur eorum 

 couvenientia cum facto quod in judicio versatur, dicitur probatio sub- 

 jectipa. Illa magis ad judices, haec ad causarum accusatores atque pa- 

 tronos pertinet; judicum prsecipuus labor in eo versatur, ul videant an 

 argumenta allata ad fldem facti faciendam suiliciant; oratorum, nt argu- 

 menta confirmando facto maxime idonea excogitent , atque in lucem 

 proferant : illis judicio, posterioribus inventione magis opus est; et rursus 

 inde apparet, quantum inlersit discrimen inter doctrinam de probationi- 

 bus, qualem nunc elaboramus , et inveniendorum argumenlorum disci- 

 plinam qualem veteres olim agitabant. Attamen fatendum est, de proba- 

 tione objectiva et subjectiva sermonem omnino separatum institui non 

 posse; quoniam neque judicandi regulas potes praescribere quin ad argu- 

 mentorum sedes accedas , neque de argumentorum sedibus disserere , 

 quin judicandi fundamenta attingas. 



§ 13. 

 De probatione plena et minus plena. 



Quo factum probatorium cum facto judicando arctius cobaeret , quo 

 itaque saepius boc cum illo experti sumus conjunctum, eo magis proba- 

 bile fit, etiam in casu quo istam conjunctionem non videmus, eam tamen 

 obtinere, ac proinde eo magis judicium sequitur fides. Quae quidem fides 

 si tabs sit, ut contrarium ejus quod credimus omnino sit iuverisimile et 

 cum solito rerum cursu atque ordine pugnet, probatio sensu objeclivo 

 accepta dicitur plena, id est, ad condemnandum reum sufficiens; atque 

 eadem dicitur minus plena, quando fides nostra propter rationes jam 



