(3i ) 



P 



expositas non tantam probabilitatis vim in se continet (1). Quod autem 

 ista probatio nunquam veraj et proprie dictae certitudinis vim et necessi- 

 tatem attingat, non est quod moneatur, quia id jam fnsius supra demon- 



stravi 



Ceterum illa veterum Jurisconsultorum divisio in probationem pfcnam, 

 semiplenam, et semiplend majorem , semiplend minorcm, quamvis 

 n.miae subuhtatis merito possit argui, tamen non ita est rejicienda, quasi 

 istos gradus probationis natura non recipiat (nam innumeros recipit), sed 

 eo damnanda est, quod variis probalionis gradibus varios effectus odiosos 

 tnbuebant, cum tamen juri maxime sit contrarium, civem aliquo damno 

 legah afficere, quamdiu de ejus delicto dubium satis probabile superest. 



§ U- 

 De probatione et de reprobatione . 



Quum eertitudmem moralem nunquam ea sequatur evidentia , qua; 

 per se omnem contrarii possibililatem excludat, si velit judex integrum 

 facti judicium instituere, debebit omnia probabilitatis momenta exami- 

 nare , et videre quatenus cum facto proposito conveniant vel adversen- 

 tur; et si, omnibus rationibus ab utraque parte diu et rite perpensis 

 invenent, eam rem de qua agitur, adeo esse probabilem, utilli non possit 



0) MatUueus c . , § 5 ait : „ Divisio illa probatiouis in plenam et semiplenam nullo modo 

 » fereuda est. Probare enim est fidem judici facere ; uou facit autem fidem , qui, ut illi lo- 

 » quuntur, semiplene probat. Suspicioue quidem animum judicis imbuere potest : persuadere 

 x. nullo modo potest." Per ha.c verba Mat.hieus uihit aliud sibi yoluit quam semiplenam pro. 

 bauonem ad condemnandum reum nunquam sufficere; non rero, ut forte aliquis in animum 

 sibi posset inducere, probationem semiplenam in rerum natura prorsus nou existere. ldem 

 en.m Matth^us iufra expresse dicit (c. 8, § 3) : innoeentiam per auamlibet semiplenam proba- 

 tionem probari. 



Le mot de preuve a quelque chose de trompeur; il semble que la chose q»'on appelle ainsi 

 a.t une force suffisanle pour determiner la creauce ; mais on ne doit entendre par la <ru?un 

 moyen dont on se sert pour elablir la veri.e d'uu fait, moyen qui peut 6tre bon ou mauvais, 

 complet o„ mcomplet. Ben.ham 1. . , ch. 6. Cf. doclrina juris crim. Haus. § 56 9 ubi notatur 

 Merl.n qui in Reperloire v° Preuve, sect. 3 , n° 4, probationem non magis quaui verilate.n 

 lpsam in pknam et minus pleuam dividi posse contendit. 



