( 34 ) 



cludimus. In eo igitnr apparet verus piobalionis cbaracter, et illud pro- 

 bandi genus vocatur argumentum , stricle sic diclum. , 



In tertio casu egomet rem gestam non vidi, sed alius (juidam , qui se 

 ipsam suis oculis vidisse prolitetur, et cui ego iidem adhibeo. Uic etiam 

 probationem agnosco : nam concludo a testimonio ad id quod per testi- 

 monium aflinnatur , et proinde a coguito ad non cognitum. Sed haec 

 probatio a priori longe diversa est. Couclusio enim prior processerat ex 

 intinia et probata convenientia inter rem perceptam et non perceptam : 

 posterior procedit ex solita testimonii convenientia cum veritate in ab- 

 stracto cousiderala, sed tamen a re, de qua quaeritur, prorsus aliena (1): 

 illa itaque interna, hsec vero externa est. Ula arte eflicitur, haec sine 

 arte extrinseeus accipitur (2). 



Denique ultimus casus hic est, ubi ex aliorum testimonio non ipsam 

 quideni rem cognosco, sed taineu aliam rem unde prior deducenda vi- 

 detur. Itaque concluditur primum a testimonio ad id quod per testimonium 

 aflirmatur ; deinde ab eo quod per testimonium aflirmatur ad rem prin- 

 cipalem quam cognoscere volumus. Indeapparet, illud medium et mixtum 

 quoddam esse probalionis genus quod simul testimonii et argumenti na- 

 tuiam referat. Attamen omne testimonium indirectum commode ad ar- 

 gumenta possumus referre, modo probe teneamus, ab eo qviod tali testi- 

 monio continetur, non esse concludendum ad factum piincipale , nisi 

 ipsius testimonii jam facta fueiit fides (3). 



Omnis ltaque probalio est personalis vel realis , externa vel interna , 

 inartificialis vel artificialis , mediata vel immediata, directa vel indi- 

 recta. llla testimoniis, haec argumentis vel indiciis eflicitur. Htec divisio, 

 qure etiam ab Arislotele in rhetorica, a Cicerone in topicis et parlilioni- 



(i) Cic. iu top. n° 8 et 73. 



(2) Illa qua? si/ie arte appellautur, tameu arle indigenl, nec eo clicunlur siue arle, ijuod 

 ita sunt, sed quod ea uou partt oratoris ars , sed ibris ad se delata, tameu arte tractat. Cic. 

 iu topic. n4. 



(5) Vere dici potest , omuia fere arguoienta artificialia inartificialibus uiti, quatenus crimi- 

 nis adjuucla el circumstauliae, nec uon prasumptas rei externaj affecliones, ex nuibus argti- 

 menta illa deducuutur, lestibus anlea confirmari debeut , ne iis adbuc dubiis ad rem pariter 

 dubiani comprobaudam uti videamur. — Cremaui c. 19. § 2. 



