(66) 



§ 3/ f . 

 De causis quae confcssionis auctoritatem tollunt vel imminuunt. 



Quo major probandi et persuadendi vis reorum confessionibus inest,. 

 eo accuratius cavendum , ne nos ista probabilitatis species in malam cre- 

 dulitatem impellat. Non desunt exempla innocentium qui falsa de se 

 confessi pro nocentibus condemnati et indebita supplicia perpessi fuere. 

 Quare operee pretium est, praecipuas causas referre quse confessionem 

 falsam efiiciunt, ut earum cognitio, veluti quaedam veritatis fax, nobis. 

 praeluceat et judicantes ab islis scopulis avertat. 



De falsitatis causis qua? ad elocutionem spectant, nihil diceudum su- 

 perest, quia coniitentis non aliter quam testantis cujuslibet verba judicem 

 decipiunt. Sed aliud dicendum de intellectu et voluntate quae non sub- 

 eodem prorsus aspectuin confitente, quam in leste ordinario, consideranda 

 sunt. Maxima itaque causarum pars quae testem ordinarium in errorem 

 abducunt, in confitente nullum reperiunt locum. Nam, ut jam observavi,. 

 non, facile decipimur in iis quse ipsi fecimus, nec quemquam sana mente 

 adeo sua conscientia fefellit, ut ne scelus quod non admiserat admisisse 

 crederet. Quare hoc unicum judicem quaerere oportet, anne is qui confi- 

 tetur aliqua insania laboret, vel anne fanatico quodam furore turbetuiv 

 ut illi qui quondam se incantamenti aut pacti cum daemonibus initi ac- 

 cusabant. 



Quod si vero coufitentem sana mente videat gaudere, tune inspicere 

 debet, anne aliqua causa ad falso de se confitendum forsitan moveatur. 

 Illae autem causae vel ad sui aniorem, vel ad affectum erga alios referri 

 possunt. Quamvis enim a paradoxo non videatur remotum dicere, homi- 

 nem sui amore impelli ad falsa crimina sibi imputanda, ut judicis sen- 

 tentia condemnetur, tamen variis modis id fieri posse non est dubitan- 

 dum , si v. g. aliquis in extremas rerum angustias deductus , maht se 

 carcere includi quam inopia premi , si vitee aut carceris pertaesus , hoc 



