(73) 



[ quod quidem tum ex verbis quibus usus est , tum ex loco , tempore et 

 reliquis coufessionis adjunctis erit judicandum (1)], sive quod metu, spe, 

 dolo, vel qualibet alia causa ad falso de se confitendum fuerit impulsus. 

 Vel denique sua verba sensu alieno accepta fuisse contendet, sive ad aliud 

 factum allusisse se dicat , quam quod in quaestione est , sive aliquid subau- 

 dierit, quod ubi suppletur, confessionis sensum prorsus immutat. Si hasc 

 probaverit, confessio in ejus odium non vertetur ; et quidem ista pro- 

 batio eo facilius erit admittenda, quo judex minus cognoscere potest an 

 confitens recte fuerit auditus atque interrogatus. Sed si nullo modo reus 

 probat, vel se plane non esse confessum , vel saltem non ita, nt dicitur, 

 iterum isti confessioni judex magnam auctoritatem tribuet. 



Haec principia applicari possunt ad confessiones non solum coram pri- 

 vato, sed coram alio judice civili vel instructore factas, quia iilum cui 

 judicandi munus impositum est, persuasionem suam non ex aliorum 

 judiciis, sed ex propria conscientia mutuari oportet. Attamen propter in- 

 genium atque potestatem qua judex privatum superare intelligitur, con- 

 fessio posterior majorem fidem quam prior inveniet, prsesertim si coram 

 judice instructore fuerit edita, quum jam interrogatus pcenam tanquam 

 confessionis suse sequelam ante oculos baberet. 



§ 39. 

 De confessione limitata. 

 Si quis de delicto aliquo compellatus, se factum admisisse fateatur, sed 



(i) Coufessio palam inter convivia, vel inter homines de impudentia certautes emissa vix 

 fidera impetrat, secus , si quis eam secreto coram hominibus ediderit, a quibus consilium et 

 opem sperare poterat ad imminens inquisitionis et pceua; periculum effugiendum. — Cremani, 

 c. 27. § 3. 



Hujus generis illa sunt, ex quibus verum nonnuuquam inveuitur, pueritia, somnus, 

 imprudentia, vinoleulia, insauia. Nam et pueri sa=pe indicaveruut aliquid, ad quod pertineret 

 ignari : etpersomnum, vinum, insaniam multasajpe patefacta sunt. Multi eliam in res odiosas 

 imprudentes incideruut, ut Staleno nuper accidit, qui locutus est, bonis viris subauscultanti- 

 bus, pariete interposito, quibus patefactis, in judiciumque prolatis, rei capitalis jure damnatus 

 est. Huic simile quiddam de Lacedaemonio Pausania accepiraus. — Cic. topic. § xx. 



10 



