C77) 

 probationibus quse imuiediate ex personis profluunt (testimoniis viva voce 

 editis) et iis qna? nec immediate , nec mediate ex personis descendunt 

 [argumentis ex physico rerum statu deductis] (1). 



§ 43. 



De instrumentorum natura et fide. 



Quemadmodum confessio nihil aliud est quam testimonium singulari 

 ex relatione constitutum , ita instrumentum nihil est aliud quam testi- 

 moniuui sub forma singulari editum (2); quae tamen singularis forma 

 gravissimum et notatu dignissimum discrimen inter testimonia viva voce 

 expressa et testimonia litteris instructa producit. 



Quando scilicet testimonium viva voce fertur , judicanti statim exa- 

 minandum est, anne aliquid obstet quominus testanti fidem adjiciat, vel 

 propter ipsius personae, vel propter testimonii, vel propter solemnitatum 

 requisitarum defectum ; in testimonio scripto autem, illa quaestio secundo 

 tantum ordine venit, et primo loco quaerendum est cuinam auctori in- 

 strumentum exhibitum debeat referri, quia cognosci non potest, an tes- 

 tanti sit credendum, nisi prius de testantis persona constiterit. 



Quoties itaque instrumentum aliquod judicanti exhibetur, examen 

 duplex instituat necesse est; alterum de instrumenti auctore (fides scrip- 

 turas seu fides instrumenti externa) ; alterum de testimonio quod scrip- 

 tura continetur ((ides testimonii, seu fides instrumenti intema); quas 

 distinctio totius inquisitionis nostrse erit fundamentalis. 



§ 44- 



De fide instrumentorum externa. 

 Probatio scripturae seu fides instrumentorum externa triphci modo 



(i) Haus § 391. — Creraaui, cap. 23, § 1. 



(2) Qu'est-ce qu'uue preuve ecrite? Cest une assertion quelle qu'elle soit, exprimee par 

 les caracteres visibles et permanents du langage. La preuve ecrite n'est donc qne la preuve 

 orale presentee dune autre mauiere, adressee a un autre sens. — Bentb. tivre 6, ch. 3. 



