(8a) 



lemni scripto testantur, ut ad inslruendam judicis cognilionem inposte- 

 rum inserviant ( actorum commentarii ). 



De his et illis quacdam specialius dicenda sunt. 



§ 48- 

 De instrumentis authenticis. 



Instrumenta authentica, id est, ea, quse requisitis solemnitatibus ad- 

 hibitis coram persona publica conficiuntur , in eo ipso loco ubi instru- 

 menla conficiendi facultate gaudet, tamdiu fidem facere, quamdiu falsi 

 accusatio contra ipsa mota non est, nemo sane ignorat (art. 1317 et 1319 

 C. C. ). Sed quatenus illa fides se extendat, paucissimi justis limitibus 

 definierunt. 



Scilicet instrumentorum autbenticorum auctoritas non pertinet ad omnia 

 quae in ipsis continentur, sed duntaxat ad ea quae instrumenti confector 

 propriis sensibus percepit. Nam ea quae ex aliorum testimoniis cognovit, 

 non potuit nisi aliena fide referre, et quae aliena fide refert, non possunt 

 valere tanquam sua. Jam ilaque certissimam habemus mensuram ex qua 

 fidcm instrumentis aulhenlicis adhibendam determinemus. 



In instrumento aliquo notarius declarat Titium et Caium coram se 

 comparuisse, sibi hanc vel illam voluutatem declarasse, utrumque juxta 

 se signasse , atque haec omnia hoc vel illo loco, liac vel illa die esse 

 gesta. An haec declaratio judicis fidem obtinebit? Certe : nam hsec omnia 

 ipso instrumenti gesti tempore instrumentator vidit, audiit, gessit, liasc 

 omnia propria fide refert. Sed in eodem instrumento subjicitur Titium 

 dixisse, se matrimonio esse solutum , vel se octo ante diebus Parisiis fuisse. 

 An etiam instrumenti fides ad illa facla pertinebit? Minime. Ea enim 

 notarius non sua sed Titii fide subjecit. Quoad haec , instrumento nihil 

 aliud probatur quam Tilium illud revera dixisse, non vero illud quod 

 Tilius dixit, veritali esse consentaneum. Aliter scelestissimo cuique facil- 

 limum foret se adversus bigamiae vel homicidii crimen lueri, contractum 

 cum tertio quolibet corani magistratu ineundo , in quo veluti per occa- 

 sionem declararet, se ante initum posterius matrimonium priori fuisse so- 

 lutum , vel loco caedis commissae, dum committeretur, abfuisse. 



