

(83) 



§ 49. 



De actorum commentariis . 



Per actorum commentarios generice intelliguntur omnes actus quibus 

 officiales publici, quidquid in functionum suarum exercitio gesserint , 

 quidquid locum habuerit , quidquid ipsis praesentibus et qua talibus , 

 gestum dictumve fuerit, referunt. Sensu vero strictiori quo nunc illos 

 accipimus , actorum commentarii sunt omnes illi actus quibus officiales 

 politia? judiciariae, vel illi quibus ea potestas legc speciali demandata est, 

 omnia quse ad delictum aliquod spectare, et unde ad scelerum depre- 

 hensionem lucem aliquam oriri posse existimant, scriptis suis commen- 

 tantur ; adeoque tam ea quas ad praesumptam dehnqnentis personam , 

 quam quae ad corpus delicti, ad locum, ad tempus, ad circumstantias et 

 ad reliqua omnia pertinent. Quod si quseritur, qusenam fides istis com- 

 mentariis jure universali sit adhibenda, respondeo, eam secundum regulas 

 circa testimonia praescriptas sestimari debere, et itaque videndum esse: 

 1° anne aliqua causa testantem sive commentarii confectorem in errorem 

 abduxerit ; 2° anne aliqua ratione ad falsum testimonium scribendum 

 fueritimpulsus; et denique 3° an ea quae commentario exprimuntur, cum 

 ilhs quae exprimere voluit, consentiant; hoc tamen observato , quod in- 

 telligentioe , voluntatis, expressionis vitia non lam facile in officiali publico 

 quam in teste ordinario sint suspicanda; et quod in thesi istorum magis- 

 tratuum testimonia plus fidei babeant quam privatorum. Sed jure posi- 

 tivo res ahter se habet. Nam lex civilis officialium judicialium commen- 

 tariis pecuharem fidem adhiberi voluit, addilis solemnitatibus et indictis 

 pcenis quibus difficilius ad mendacium prolaberentur. De solemnitatibus 

 et pcenis istis pro solita nostri consihi ralione non loquar, quippe quse 

 ad probandum delictum per se nihii faciunt (1). Suppono itaque debitas 



(i) Si quis solemnitates illas velit cognoscere consulat prasserlim art. 16 usque ad 22, et 3z 

 ad 54 et legem i5 Septembris 1791, til. k , articulis 7, 8, 9 et 10. — Le Graverend , tit- ", 

 p. 2i3, 217, 222 et seqq. 



