(93) 



juxla locum delicli vel iu ipso delicti corpore quaedam deprehendantur,. 

 quae suspecti iuerunt propria. Sed quamvis muta illa testimonia non 

 menliantur, tamen maxime cavendum est, ne hominum fraude ad fal- 

 lendum fuerint composita. Fieri enim potuit, ut ille qui csedem patravit, 

 suspecti gladio fuerit usus, quo criminis suspicionem a se in eum diver- 

 leret, cujus rei exemplum luculenlissime excogilatum invenimus apud 

 Ciceronem (de invent. 1. 2, iv); vel ut ea quae in rei possessione depre- 

 hensa sunt, ipso nec volente, nec sciente, apud eum clam fuerint intro- 

 ducta, ut ex historia Josephi ejusque fratrum cuique satis notum est. 



Hoec de indiciis realibus auctorem manifestantibus dicenda putavi. 

 Saepe vero etiam auctor cognoscitur ex iis quae dixit, quae gessit, paulo 

 ante vel post negotium gestum, vel in ipsa negotii gestione (1). Postremo 

 quo animo quis factum aliquod commiserit, an deliberato delinqnendi 

 consilio, an repentina animi perturbatione , an imprudentia, an casu , 

 non solum cognosci potest ex indiciis jam allatis, ex corpore delicti, ex 

 instrumentis, ex facti vesligiis, ex iis quae a reo dicta aut gesta sunt, 

 verum etiam ex modo, tempore et loco quo factum ad exitum perduc- 

 tum est (2). Ex modo, si reus insidias occiso struxit, si ante minatus , 

 si in praeparando delicto diu substitit ; ex tempore, si noctem elegit ad 

 faciendum id quod melius interdiu potuisset efficere ; ex loco , si late- 

 bras quaesiit. 



Ex his itaque patet in quem usum variae indiciorum species possint 

 adliiberi. Sed rursus admonendum existimo , me de aestimanda ipsorum 

 vi hactenus non esse locutum, de qua regulas quasdam in paragrapho 

 sequenti tradam. 



(i) Ut responsum incoustanter, ut hassitatum, ut titubatum, ut cum aliquo visus ex quo 

 suspicio oriatur, ut eo ipso in loco visus, in quo facinus, ut pallor, ut tremor, ut scriptum, 

 aut obsignatum , aut depositum quidpiam. Hecc enim et lalia sunt quas aut in re ipsa, aut 

 eliam antequam factum isl, aut postea suspiciosum crimen efficiant. Cic. Partit. orat. 



Id. in topic. xii : admouet hic locus ut quasratur quid aute rem, quid cum re, quid post 

 rem evenerit. Ante rem quaeruntur, quas talia sunt, apparatus, colloquia, locus, constilutum, 

 convivium. Cum re autera pedum crepitus, strepitus hominum, corporum umbra? et si quod 

 ejusmodi. At post rem, rumor, pallor, titubatio, et si qua alia sigua conturbatiouis et con- 

 scientiae. 



(2) Cremaui, c. 21 , § 7, 8 et 9. 



