(99) 



§ 60. 

 De aestimando indiciorwn vi. 



Mulli auctores ad aestiniandam indiciorum vim prseclarum auxilium a 

 se allatum putarunt , quod ea dividerint in proxima vel remota , in 

 violenta vel minus violenta, in levia, gravia , gravissima. Sed iterum 

 fateri debeo mihi talem divisionem ad illustrandam rem parum idoneam 

 videri. Nam in eonodus difficultatis non est, quod alia indicia sint levia, 

 alia gravia , alia gravissima, sed quaenam indicia sint levia , quaenam 

 eravia , quaenam gravissima , quod generaliter et in abstracto definiri 

 non posse quam maxime confido. Unica divisio, quam indiciorum ua- 

 tura fert, quoad ipsorum vim, est illa, qua distinguuntur in necessaria 

 etprobabilia, quorum haec sumuntur ex iis quae plerumque ita fiunt, 

 illa ex iis quae nunquam aliter (1). 



De indiciis necessariis nullae regulae sunt statuendae, quia, ubi adsunt, 

 statim id quod ex ipsis concluditur certissimum faciunt. Reliquorum 

 autem vim, quanquam in singulis casibus observari nequit, quia innu- 

 meros gradus recipit , tamen ad duo certissima principia universe et 

 constanter reduci posse existimo, quae principia mihi suppeditat ipsorum 

 fundamentum. Scilicet indiciorum fidem in genere eo fundamento inniti 

 diximus, quod plerumque cum facto probando conjuncta occurrant. 



(i) Cic. de invent. L. i, xxix : omnis autem argumentatio, quas ex iislocis, quos comme- 

 moravimus, sumetur, aut probabilis, aut necessaria debebit esse. Etenim, ut breviter descri- 

 bamus, argumentatio videtur esse inventum ex aliquo genere, rem aut probabiliter ostendens, 

 aut necessarie demonstrans. Necessarie demonstrantur ea , quao aliter ac dicuntur, nec fieri , 

 nec probari possunt, hoc modo : si peperit, cum viro concubuit. 



Idem in Partit. orat. n° x. 



On appelle indice necessaire celui qui est tellement la consequeuce necessaire du fait, qu'il 

 ne pourrait en etre separe', sans une impossibilile me^tapbysique, physique ou morale. Filan- 

 gieri, regle de jurisprudence pour la preuve d'indices. 



Cremani, cap. 22, § 4 et 5 : judex investigabit an iudicium uni tantum causse et qui- 

 dem facto quod delictum constituit, an pluribus tribui possit. In priori casu adest indicium 

 necessarium, in altero simplex , et quae sit verisimilior causa, examinabit. 



