( »6) 



etiam quoniam non omnis ablatio rei alience furtiun conslituit, sed tantuni 

 ablatio dolosa , si quis rem alienam per jocum abstulerit, certe non erit 

 fnr. Sic denique falsarius non est, quicumque falsa subscriptione utitur, 

 vel aliud quodcumque falsum materiale , ut aiunt , comittit , sed ille 

 tanlum qui id facit fraude mala et nocendi animo (frauduleusement). 



Ex istis omnibus apparet, quam parum judex profecerit, postquam 

 factum et auclorem facli pbysicum cognovit, et quanti momenti sit, ut 

 interiorem delinquentium animum probe cognoscat , et quomodo ad 

 justam poeiiariirn applicationem , voluntas , libertas , culpa , dolus , 

 a se iuvicem distingui debeant. Quae quidem cui et quomodo sint pro- 

 banda in paragrapho sequenti videbimus. 



§ 68. 

 Cuinam et quomodo voluntas , culpa atque dolus sint probanda. 



Expositis jam omnibus quae ad causam delicti alicujus internam sive 

 moralem pertinent , et quae faciunt quod suum alicui factum vel in 

 delictis voluntariis simpliciter talibus , vel in culposis , vel in dolosis ad 

 pcenam possit imputari, reliquum est ut videamus, cuinam et quomodo 

 singula illa imputationis momenta probanda sint. Ad quam materiam 

 illustrandam , qua dubito an ulla magis controversia et levioribus funda- 

 mentis bactenus pertractata fuerit, secundum tres illas delictorum species 

 quas in paragrapbis superioribus distiuxi, ex ordine procedam , et novam 

 experiar viam , qua me islis controversiis feliciter extricaturum spero. 



Saepe enim quaesitum est , an comperto delicto atque auctore, dohis 

 prresumi deberet , necne : et alii plane negando , alii plane affirmando 

 responderunt. Sed quaestio haec , ita concepta , nimium angustis limitibus 

 videtur restricla , utpote quae ad delicta voluntaria et culposa non perti- 

 neat; atque alia ex parte, iu illis, quibus restriiigitur , limitibus, nimium 

 generaliter videtur soluta , quia preesumptio doli neque prorsus omit- 

 tenda neque plena fide admittenda est. Rem itaque nos sub alio aspectu 

 intuebimur. 



