

( >49) 



tatio eo spectat, ut judici regulae quaedam suppeditentur , secundum quas 

 ipse probationes possit aestimare , non , ut illae probationes in casus quosvis 

 obvenientes determinentur. Oslendere non volui , quandonam adsit moralis 

 delicti alicujus certitudo, sed qua via ad illam certitudinem tutissime per- 

 veniatur; non dixi , quandonam testimonium idoneum vel minus idoneum 

 sit habendum , sed quaenam requisita testimonium vel idoneum vel minus 

 idoneum effieiant, et quomodo ista sint examinanda, investigavi. Denique 

 ut legislator Gallicus , judicem non monui, ut pro certo haberet quod- 

 cumque hoc vel illo testium numero foret confirmatum, neque ut nullam 

 probationem tanquam plenam consideraret, quae non certo instrumento, 

 certis documentis , certo testium vel indiciorum numero foret stabihta, 

 sed ut caveret, ne se testimoniis , confessionibus , instrumentis , indiciis 

 hoc vel illo modo decipi pateretur , utque examinatis omnibus causis qui- 

 bus illae probaliones a vero soleut recedere, secum expenderet, an intime 

 esset convictus. 



§ 81. 



Systema Filangierii ejusque refutatio. 



i 



Cum itaque in ea quae ex variis pendent circumstantiis, non possit in 



abstracto statni , cumque alia ex parte timendum sit, ne relicta judici 



potestate pro singuhs causae circumstantiis reum vel absolvendi vel con- 



demnandi, judex illimitatum illud arbitrium in sceleris impunitatem vel 



innocentiae perniciem vertat, novam judiciorum formam Filangierius pro- 



posuit, ex hac et illa compositam, qua simul judicis conscientiam arctio- 



ribus vinculis constringi , et necessario legis defeetui suppleri posse spera- 



vit. Voluit nimirum , ut primo legislator probationes ad condemnandum 



vel absolvendum necessarias, certis et legitimis regulis determinaret ; 



deinde , probationibus illis ita determinatis , de uno eodemque faclo du- 



plex iustitueretur judicium , alterum ex lege, allerum ex intima judicis 



conscientia; ita quidem, ut reus neque absolvi, neque condemnari posset, 



nisi utroque judicio lam legitimo quam morali nocens vel innocens esset 



declaratus; quoties vero certitudo judicis cum certitudine legis non foret 



