( i53) 



potius insecuri fient, cutn illi causam non aliter quam ex procuratorum 

 ye\ advocatorum declamationibus cognoscant, et vix possint intelligere, 

 quomodo istum nefarinm hominem tam acriter accusatum judex potuerit 

 absolvere , vel illum egregium virnm , a quo , si defensori credatur , 

 etiam suspicio criminis debuerat esse aliena , ad poenam abquam con- 

 demnare. Ad haec defendenda et contra publicam testium auditionem quae 

 afferuntur , refellere hic non est locus ; sed tam levia sunt et tam parvi 

 momenti , ut , etiamsi admitterentur , lamen cum illis quas adduxi , ra- 

 tionibus venire in comparationem non possint. 



Caeterurn aha sunt praeter constitutionem judicum et publicam causa- 

 rum disceptationem praesidia , quse in reorum tutelam adbiberi securi- 

 tatis publicae ratio postulat. Sed haec duo sunt fundamentalia et tanquam 

 universa judiciorum basis. His receptis, jndici convictionem suam in exer- 

 cendis judiciis liberrime sequi liceat: nam illa libertas non poterit nisi 

 in sceleris perniciem et innocentise securitatem verti. 



§ 83. 



Votum et conclusio. 



Jam propositum opus omni ex parte implevi. Quaerebatur, ut agere- 

 tur de deliclorum probatione , et ostendi , quaenam genuina esset ejus 

 probationis mensura , et quibus mediis illa mensura posset obtineri , et 

 quomodo haec media in causis criminalibus ex ordine essent adhibenda , 

 et quibus de causis eorum aestimatio judicibus relinquenda. Cseterum 

 de jure Romano et hodierno pauca dixi, quia pauca erant dicenda; nam 

 tituli quos in Pandectis de probationibus et de instrumentis inscriptos 

 reperias , ad causas civiles maxime pertinent , neque possunt ad delic- 

 torum probationem referri ; ita ut universa Romanorum circa probatio- 

 nes legislatio summa duntaxat quaedam contineat principia quae in titulis 

 de testibus et de quaestionibus passim occurrunt , et quse vel ad requisi- 

 tas testium quahtates, vel ad testium interrogandorum formam , vel ad 

 jusjurandum ab ipsis praestandum, vel ad legalem eorum numerum spec- 

 tant. Quod vero ad jus hodiernum attinet, quoniam integrum facti judicium 



20 



