6 DE HARING. 



visschers noemen dezulken : haringen met beurzen ; en de Franschen 

 bij Boulogne en Dieppe, waar deze het meest gevonden worden, harengs 

 aboulifs l ). Zou er door de onstuimige beweging van het water mis- 

 schien daarvan te veel in de ingewanden geraakt, en de buis, welke de 

 zwemblaas met de maag verbindt, doorgeperst en zoo in de zwemblaas 

 gekomen kunnen zijn ? Men vindt ook haringen , die overladen zijn 

 met een rosachtig , geel vet, dat olieachtig is, en het vleesch walge- 

 lijk van smaak en ongezond maakt. Ook zijn er, die in het tegen- 

 overgestelde uiterste verkeeren en zoo mager zijn, dat de buik zelfs 

 ingetrokken is; de ingewanden zijn dan met eene slijmige stotfe ge- 

 vuld en het vleesch is dor en droog. Zij bederven spoedig en het 

 schijnt of deze uittering een gevolg is van het kuitschieten , althans 

 vóór dien tijd vindt men zulke zieken zeldzaam en naderhand vrij 

 dikwijls. Ström, fabricius en muller zeggen, dat de zee som- 

 tijds rood is door eene menigte ringwormen, die bleek van kleur 

 met roode strepen zijn, dat de haring, door die diertjes te 

 eten, ziek en walgelijk van smaak wordt, en dat eene wetsbepaling 

 in Zweden voorschrijft, de haringen in dat geval twee dagen lang in 

 het net te laten, omdat anders degenen, welke van die haringen 

 (aldaar aatig genaamd) eten, ziek zouden worden. Sommige schrijvers 

 vermelden nog als ziekte de aanwezigheid in den haring van de Filaria 

 capsularis R. en van de Distoma ockreatum E. (twee ingewandwormen). 

 De vruchtbaarheid van den haring is buitengewoon groot, en de 

 som der nakomelingen van eenen enkelen haring zou groot genoeg 

 zijn, om de stoutste verbeelding te overtreffen; ja, onmeetbaar zou 

 de oppervlakte zijn , die deze menigte in den oceaan zou beslaan , 

 als de natuur, tot ons geluk, het evenwigt niet wist te herstellen, 

 of liever, het verbreken daarvan wist te voorkomen. De som der 

 jaarlijksche vernietiging staat gelijk met die der jaarlijksche aangroei- 

 jing. Daarom beschouwen ware wijsgeeren de roofdieren, roofvogels 

 en roofvisschen dan ook niet als verwoesters, maar wel als wel- 

 doeners in de schepping, om de overeenstemming tusschen voort- 

 brenging en verbruik te bewaren. Zonder de vraatzucht van vele 



') Aioutir, (kunstwoord): rijp zijn, op het openbreken slaan (van een gezwel 

 sprekende). 



