60 ONVERGANKELIJKHEID. 



beschrijven en nog minder om te verhalen hoe men er toe gekomen is 

 om ze als werkelijk bestaande aan te nemen , om ze te zien met het oog 

 des verstands, al heeft niemand ze gezien en al kan niemand ze zien met 

 de oogen des ligchaams. Maar een der feiten , die tot het eerstgenoemde 

 o zien" hebben geleid, staat te zeer met het hier eigenlijk behandeld 

 onderwerp in verband , om het met stilzwijgen te kunnen voorbijgaan. 



Bij de vroegere voorstellingswijze van den aard der natuurkrachten 

 was het denkbeeld, als het al bij iemand kon opkomen, toch onmoge- 

 lijk vol te houden , dat de eene kracht in de andere kon overgaan , 

 dat de eene in de andere kon worden omgezet. Van daar dat men 

 het sterkst sprekende voorbeeld van zulk eene omzetting, ook nadat 

 het eene halve eeuw lang bekend en op allerlei wijzen onderzocht 

 was, gelijk dit hier boven voor het zoogenaamde » binden" der warmte 

 is gezegd , nog op eene uiterst gewrongene wijze verklaarde , of eigen- 

 lijk zich te vreden stelde met een woord: 



Demi eben wo Begriffe fehlen, 

 Da stettt zur rechter Zeit das rechte Wort sich ein, 



zoo als góthe ergens zegt. Maar thans is het anders. Als de 

 verschijnselen van licht , warmte , elektriciteit en magnetisme slechts 

 bewegingsverschijnselen zijn, verschillend in soort, dan is het ge- 

 makkelijk zich voor te stellen, niet alleen dat, maar ook, /we de eene 

 beweging de andere kan voortbrengen, dan valt het ook duidelijk in 

 het oog, onder welke voorwaarden eene beweging der massa, door 

 werktuigelijke krachten voortgebragt , zulk eene beweging van zeer 

 kleine deeltjes kan te voorschijn roepen en daarin overgaan, en hoe 

 omgekeerd de laatste de eerste kan voortbrengen. En bij dit alles 

 wordt het dan tot bijna mathematische zekerheid, wat uit het begrip 

 voortvloeit en in de laatste jaren voor sommige dier bewegingen reeds 

 door proefnemingen tot feitelijke zekerheid is verheven, dat overal 

 en altijd, waar wij de eene zien ontstaan, dit geschiedt door dat eene 

 andere daarin overgaat en dus zelve ophoudt , en dat ook omgekeerd 

 geene dier bewegingen kan verdwijnen, maar dat dit alleen schijn- 

 baar plaats heeft , wanneer deze in eene andere overgaat. De wet 

 der inertie blijkt dan in den ruimsten zin te gelden, niet alleen voor 

 de bewegingen van gansche ligchamen, maar ook voor die der laatste 



