ONVERGANKELIJKHEID. 61 



deeltjes. Geene dier bewegingen wordt ooit uitgedoofd , maar altijd 

 slechts medegedeeld of' gewijzigd; alle kracht, als wij dit woord nog 

 in de boven daaraan gegeven beteekenis willen blijven bezigen , alle 

 kracht is dan onvergankelijk, even als alle stof. 



Een steen valt ter aarde, en de gedurende zijnen val door de aan- 

 trekkingskracht der aarde daaraan medegedeelde beweging houdt dan 

 op, wordt dan vernietigd? Neen voorwaar, zij verandert slechts: zij 

 vermeerdert de reeds bestaande moleculair-beweging, welke wij warmte 

 noemen, in de deeltjes van den grond, waarmede zij in aanraking 

 komt en in hare eigene. Die meerdere beweging moge zich mede- 

 deelen aan een zoo groot aantal andere deeltjes, dat zij daardoor, 

 volgens de bekende wetten der mechanika, voor ons spoedig onmerk- 

 baar wordt, zij bleef toch bestaan, zoolang de aardbol bestaat, indien 

 zij niet , b. v. door den groei van planten te bevorderen , in weder 

 eene andere beweging wordt omgezet. 



Een stuk ijzer, met geïsoleerd koperdraad omwonden, wordt afge- 

 rukt van de polen eens magneets , waaraan het was vastgehecht. Waar 

 is de werktuigelijke kracht gebleven, die daartoe was aangewend, 

 waar de beweging, die zij regtstreeks heeft voorgebragt? Indien de 

 uiteinden van den omwindingsdraad geleidend met elkander zijn ver- 

 bonden , dan is de arbeid, dien men tot dat afrukken moet besteden, 

 grooter dan anders, en dan vooral is het gemakkelijk aan te toonen, 

 dat deze arbeid is omgezet in die andere beweging, welke wij elek- 

 triciteit noemen, en die in dien omwindingsdraad optreedt. Maar zij 

 is slechts voor een oogenblik merkbaar; want zij gaat spoedig weder 

 over in warmte-beweging: de draad wordt verwarmd, zoo als wij ge- 

 woonlijk zeggen. 



Het zou gemakkelijk zijn, deze twee voorbeelden nog te vermeer- 

 deren met een groot aantal andere; maar ik geloof genoeg gezegd te 

 hebben om den lezer, die mij tot hiertoe wel heeft willen volgen, 

 eenigzins toe te lichten, wat ik te voren in het algemeen aan- 

 duidde. Wat aan die toelichting mogt ontbreken, wil ik ten slotte 

 nog trachten aan te vullen door de beschrijving van een werktuig en 

 van zijn gebruik, waardoor men de beide boven het laatst behandelde 

 overgangen zeer duidelijk en fraai kan aanschouwelijk maken. Ik doe 



