72 STUDIËN OVER BORNEO EN DE DAJAK 8 



vele aanrakingen , soms zelfs met in oorlog zijnde Dayak-stammen , is 

 afgekomen. Ook kwam de bevreemdende indruk van op die plaatsen 

 eene blanke vrouw te zien, haar te stade , maar niet minder haar 

 noodleugen , dat zij met opzet daar gekomen was om medicijnen te 

 zoeken , iets hetgeen door hare jagten op natuur-historisch gebied schijn- 

 baar bewaarheid werd. 



Eenige der voornaamste bijzonderheden nu, welke door de genoemde 

 reizigers en schrijvers omtrent de Zuidelijke helft van Borneo , zoo 

 in het Oostelijk als Westelijk gebied , over dit eiland en zijne bewo- 

 ners, zijn opgeteekend, wil ik thans in eenige hoofdtrekken te zamen 

 vatten. Het is mij daarbij opmerkelijk voorgekomen, dat deswegens 

 onder hen in de hoofdzaken eene zeer groote overeenstemming door- 

 straalt, waardoor voorzeker de waarheid hunner opgaven onderling 

 aanmerkelijk wordt gestaafd. 



Het reizen op Borneo. — Dit geschiedt hier op eene zeer eenvou- 

 dige en eentoonige wijze ; althans men kan de binnenlanden niet anders 

 bereizen dan langs den waterweg. Men verkiest daartoe de zoogenaamde 

 djoehms , vaartuigen die aan Borneo eigenaardig zijn. Gemaakt van een' 

 uitgeholden boomstam , die door water en vuur is uitgezet, gelijkt dit vaar- 

 tuig , hoewel niet zoo sierlijk zijnde , veel op de lange en smalle kaïks van 

 Konstantinopel. Ze zijn van 40 tot 60 voeten lang en loopen voor en achter 

 scherp uit. Als te paard zit schrijelings over den voorsteven een roeijer of 

 pagaaijer, die maat en toon der beweging aangeeft en op den uitkijk is ge- 

 steld. Achter hem zitten ter wederzijden van 5 tot 8 roeijers, van hunne 

 pagaaijen voorzien, op de onder hen gekruiste beenen. Over de ge- 

 heele lengte bevindt zich een dak van biezen of riet (atap) op steil- 

 tjes, hetwelk de roeijers en passagiers tegen zon en regen beschut. 

 Achter het verblijf der eerstgenoemden volgt dat der laatsten en is 

 voorzien van atappen schermen of valpoorten op zijde , welke men 

 naar gelieven kan opzetten. Met een matje gedekt vleit men zich, 

 op een matras en van de noodige kussens voorzien, langscheeps ne- 

 der. » Inderdaad, zegt bleckmann, aan wien ik deze beschrijving ont- 

 leen ! ) , de inboorlingen reizen alzoo met Romeinsche weelde. Ge- 



') Een bezoek van de steenkolenmijn van Pengaron, door g. m. bleckmann, luit. 



