76 STUDIËN OVER BORNEO EN DE DAJAK's 



houden zich in ontoegankelijke bergstreken of digte bosschen op, zon- 

 der vast verblijf, zonder groente-tuinen of rijst-velden aan te leggen, 

 van roof of natuurlijke voortbrengselen levende. Ieder Dayak-stam 

 heeft een eigen opperhoofd, en bij de vrije Dayaks is iedere kampong 

 als het ware een afzonderlijk staatje. Deze zijn zeer dikwijls onderling 

 in oorlog, elkander vernielende. Eensdeels hierdoor, anderdeels door 

 vreemde overheersching schijnt het aantal der oorspronkelijke inwoners 

 op den duur aftenemen. Zoo zou, volgens brooke, in de omstreken 

 van Serawak, in een tiental jaren, het getal Dayaks nagenoeg voor de 

 helft versmolten zijn. Zoowel deze als vele andere dusgenoemde sta- 

 tistieke becijferingen zijn bij zoo zwervende menschen en bij zoo vele 

 niet cijnsbare binnenlandsche stammen, overigens weinig te vertrouwen, 

 althans zeer onzeker. Van daar de groote verschillen in de cijfers ; 

 zoo gaf vroeger von kessel op, dat de bevolking van het stroomge- 

 bied der Kapoeas (bohang) in West-Borneo 550,000 zielen bedroeg, 

 terwijl eenigen tijd later groll en van lijnden niet hooger konden 

 komen dan tot ongeveer 170,000 zielen, verdeeld in 140,000 Dayaks, 

 ruim 20,000 Maleijers, ruim 3000 Chinezen, enz., onder welke kaat- 

 sten toch zeker het als 't ware afzonderlijke Chinesche staatje Mandor 

 wel niet mede gerekend zal zijn. In elk geval is hier de verhou- 

 ding der bevolking tot den grond zeer ongunstig; deze is volgens 

 berekening der laatstgenoemden per □ geographische mijl, voor eene 

 dier provinciën (Sangouw) , zelfs nog minder dan |de gedeelte dei- 

 karige bevolking bij ons in Drenthe. Voor de Zuid Ooster Af- 

 deeling, het Rijk van Bandjermasin en ommelanden, loopen de opgaven 

 mede uiteen , doch in een tegenovergestelden zin. Volgens schwaner 

 zou daar de bevolking slechts op 60,000 zielen te schatten zijn , waar- 

 van niet meer dan één vijfde Dayakkers; pijnappel echter noemt dit 

 cijfer de helft te klein, en rekent die op 120,000 zielen. Misschien 

 worden door hem alleen de Vorsten-landen bedoeld , althans helfrich's 

 jongste berigt, ontleend aan eene telling van 1853, klimt tot eenveel 

 hooger cijfer. Op het grondgebied des Sultans leefden destijds 160,000 

 zielen, zijnde «inlanders" of Bandjerezen en Maleijers; in de overige 

 Gouvernements-landen (Tanahlaut, Bekompei, Poeloe-petak, West-oever 

 van den Barito , stroomgebied van den Kapoeas moerong , den Kahajan , 



