80 



STUDIËN OVER BORNEO EN DE DAJAK S 



zijn en zelfs poëtisch, hebben hunne voorouders wel zulke teekenen 

 gehad, maar die ingeslikt en hierdoor met het ligchaam vereenigd en 

 zijn deze alzoo veranderd in het geheugen! » Inderdaad, zegt schwa- 

 ner, het geheugen der Dayakkers is bewonderenswaardig en hunne 

 vele overleveringen dragen over het algemeen den stempel van groote 

 overeenstemming." Of zij eenig begrip van Godsdienst hebben , is 

 betwijfeld, onder anderen door Mevr. pfeiffer, terwijl anderen be- 

 paald meenen, dat zy afgodsbeelden huldigen. Dat zij werkelijk beel- 

 den bezitten , dat zij daarom heen hunne dansen uit- 

 voeren , dat zy daarnevens dieren, zelfs menschen 

 offeren , dat zy de zoodanige , van hout bewerkt , 

 zeer ruw en met de wonderlijkste aangezigten, op 

 hunne begraafplaatsen stellen, onder de namen van 

 »hampatangs" of «ambatangs", dit wordt door velen 

 bevestigd en kan men op twee plaatsen bij schwa- 

 ner zien afgebeeld. Hij teekent ze kolossaal en 

 met uit den mond hangende, zeer lange tongen. Kun- 

 nen deze, ook door van lynden opgemerkt, mis- 

 schien als een overblijfsel zijn aan te merken van 

 de zoogenaamde lingam-dienst hunner Hindou-sche 

 voorouders ? Sommigen ontkennen dit geheel en 

 zien daarin geene afgodsbeelden , maar eenvoudige 

 afbeeldingen van de gestorvenen zelven of wel van 

 hunne bedienden of boedaks. In het eerste geval 

 hebben zij ten doel, dat de kwade geesten die beel- 

 den zullen kwellen in plaats van hen ; in het laatste 

 geval , dat de geesten dier bedienden hunne overle- 

 denen zullen volgen. — Zeker is het, dat zij geen algemeenen vorm 

 van godsdienst hebben, en dat deze, als een veelvoudig pantheïsme, 

 bij de verschillende Dayakkers verschilt. Zoo leest men, dat in 't Zuid- 

 Oostelijk binnenland vijf Hemelen, in de nabijheid van vijf groote 

 meren , op steeds hoogere bergen gelegen , worden aangenomen ; zoo 

 in 't Westelijk gebied, dat zij een zevental Goden zouden aanroepen. 

 Tempels ziet men nergens opgerigt. Eigenlijke priesters worden 

 onder hen niet gevonden. In het Zuid-Oosten echter wordt de plaats 

 van dezen ten deele bekleed door vrouwen, die den naam dragen van 



