106 STUDIËN OVER BORNEO EN DE DAJAK's 



een afzonderlijk verblijf aan, ingerigt voor de ontvangst van vreem- 

 delingen of reizende kooplieden, natuurlijkerwijze ook de rijstvelden, 

 groentetuinen, de aanplantingen van suikerriet, van sirih, enz., de 

 vrij spaarzame en niet zeer groote kokos- doch meer veelvuldige sago- 

 palnien, en andere vruchtboomen. Dan volgt het aangrenzende woud , 

 hoe digter en donkerder des te liever , waarin met opzet slechts 

 smalle voetpaadjes worden opengelaten, om » de vijanden" den toegang 

 gemakkelijker te kunnen versperren. In tijden van oorlog of onrust, — 

 die de regel zijn , — dienen daartoe verder verhakkingen , wolfskuilen 

 en vooral de grootere en kleinere »ranjoes" (eene soort van voetangels 

 uit gehard bamboe, in den O. I. Archipel ook op vele andere eilan- 

 den gebruikelijk). Eene eigene wijziging dier Oostersche voetangels 

 vind ik onlangs beschreven door den Off. v. Gez. van hengel , welke 

 in West Borneo als zoodanig door de inlanders gebruik zag maken 

 van de pennen der daar voorkomende groote stekelvarkens ! '). Op 

 grooteren of kleineren afstand eindelijk ontmoet men; 



De begraafplaatsen. — De zorg voor hunne afgestorvenen is bij de 

 Dajakkers groot, doch van zeer uiteenloopenden aard, naar het verschil 

 der stammen, hetgeen een bewijs te meer oplevert, dat hier geen 

 algenieene godsdienstvorm heerscht , gelijk bij de Mahomedanen , wier 

 dooden, b. v. in Bandjermasin, alle op dezelfde wijze worden begra- 

 ven, na alvorens door den doodgraver »op diens rug" grafwaarts 

 te zijn gedragen. In vele streken van Borneo hebben de inboorlin- 

 gen de gewoonte, hunne dooden vooraf eenigen tijd in opene dood- 

 kisten te plaatsen en voorloopig bij te zetten,... alweder de kisten 

 op palen ! Volgens helfrich moeten de lijken de naauwe kisten 

 naauwkeurig vullen, en worden deze er als in geperst, «opdat er 

 voor de kwade Geesten geene plaats in zoude blijven." 



Nadat de zachte deelen zijn vergaan, worden de beenderen gezui- 

 verd en in of bij de Jsampongs in afzonderlijke kisten bewaard. Op 

 andere plaatsen worden de lijken eerst als gewoonlijk begraven, na 



') Zie zijn verslag der jongste militaire expeditie naar de doven- Melawi (Assistent 

 Residentie Sintang) , in Oeneesk. Tijds. v. Ned. Ind. Deel VII , Afl. 5 1859. Onder 

 zijne 17 geblesseerden in dien logt leden er 9 aan ranjoe-wonden. 



