OF ZOOGENAAMDE » KOPPEN-SNELLERS " VAN DIT EILAND. 109 



anderen, het geval met de Koeten-rivier, in eene spruit van welke 

 blootliggende kolenbeddingen worden gevonden, die boven den toen- 

 maligen waterstand eene magtigheid van 6 a 10 R. voeten bezaten. 

 Algemeen is het bekend, hoezeer in het Zuid-Oostelijk gebied, voor- 

 namelijk het Etablissement Oranje Nassau te Pengaron 1 ), het onder- 

 werp van eenen niet alleen veelbelovenden, maar ook veel gevenden 

 bergbouw uitmaakt, zelfs zoodanig, dat voor eenige jaren reeds door 

 vost gaffron werd aangenomen, om vandaar alleen, met een 500-tal ar- 

 beiders, jaarlijks 16000 tonnen te leveren. In het Zuiden worden de 

 Sampit-rivier , en in de Wester-Afdeeling de beneden-Kapoeas (bohang) 

 als rijk aan deze delfstof genoemd; alleen het stroomgebied van den 

 boven Kapoeas (Sintang, Boenoet, enz.) heeft ze, volgens een onder- 

 zoek van van lynden en groll, of in te dunne vlotten, of in te diepe 

 beddingen, of van eene slechte hoedanigheid. Wat deze aangaat, zoo is 

 in den regel hunne voortreffelijkheid, vooral die der oudere lagen, maar 

 zelfs van velen zeer nabij, ja boven de aardkorst gelegen, uit een 

 aantal vergelijkende proefnemingen op s'Rijks stoomschepen geble- 

 ken, zelfs zoodanig, dat zij niet alleen met de goede Engelsche kolen 

 kunnen wedijveren, maar die soms overtreffen; zoo althans luidt het 

 Rapport der zeeofficieren uhlenbeck en smits over door hen be- 

 proefde steenkolen van Pontianah zoo gunstig, dat het verwarmend 

 vermogen daarvan tot die eener Engelsche proefsoort in de verhou- 

 ding stond van nagenoeg 5 tot 4. 



Ten voorbeelde, hoezeer de rijkdom aan dit voortbrengsel hier 

 door de Natuur als van zelve wordt aangeboden, wijs ik op het 

 reeds vroeger aangehaalde reis-verhaal van den heer bleckmann. 

 Na Samarinda , de hoofdplaats van Koetei, te zijn voorbij gevaren, 

 had hij eene zeer goede kolensoort aan de rivier van dien naam 

 alleen voor het medenemen. Hij behoefde daartoe zijn stoomschip 

 slechts met het scheepsboord tegen den oever te halen en het daar- 



') Zie daarover de mededeeling van von gaffron , in Natuurh. Tijds. v. Ned. 

 Ind. , D. III, Afl. 1 en 3, en de schoone beschrijving van greiner , in Geneesk. Tijds. 

 v. Ned. Ind. Jaarg. 4, Afl. 5, 1855. Het civiele personeel in deze voor O. Ind. 

 eenige mijn wordt door hem opgegeven te zijn 763, waarvan niet minder dan 

 658 kettinggangers en gouvernements-pandelingen of geeondemneerde matrozen 4 



