110 STUDIËN OVER BORNEO EN DE DAJAK's 



mede door middel van een brug van boomstammen uit bet belendende 

 boscb te verbinden. Geholpen door eenige inlanders laadde bij aldaar , 

 onmiddellijk van den wal losgebroken, in H 2 dagen, eens 20,000, 

 en op eene andere rivier, een andermaal doch op gelijke wijze 50,000 

 N. ponden aan boord. Geen wonder alzoo , dat schwaner in deze om- 

 standigheid »de toekomst van Borneo sluimeren zag", en dat bleck- 

 mann ten dezen profetisch uitroept: «eenmaal zal Borneo daardoor 

 eenen schitterenden rang bekleeden onder de landen van den aard- 

 bol; uit alle streken zullen de schepen derwaarts snellen en schatten 

 halen in de tallooze steden, die eenmaal de boorden van al die schoone 

 rivieren zullen versieren !" 



IJzer. — IJzer- ertsen, — vooral bruin ijzer-steen en rood ijzer- 

 erts , maar ook magneet-ijzer , — komen eveneens in grooten rijkdom en 

 in verbazend algemeene verbreiding op Borneo voor. Aan de oevers 

 der boven-jBanfo zijn zij hoofdzakelijk afkomstig uit de heuvels der 

 bruinkool-formatie, welke in gemengde lagen ijzer-steen bevatten, die 

 door den loop der rivieren doorbroken op de bedding daarvan bloot 

 liggen, eene omstandigheid, waarvan de Dajakkers partij trekken om 

 het, bij lage waterstanden, op eene meer gemakkelijke wijze te ver- 

 krijgen. Doch ook in beneden-Bandjer, in het zoogenaamde Tanah laut 

 vooral, wordt zeer veel ijzer-erts aangetroffen. Nadat von gafpron onder 

 anderen het daar had aangewezen , heeft de ingenieur raut , op Gou- 

 vernements-last, bij wijze van proefneming, van daar in korten tijd 

 15,000 Ned. ponden verkregen en naar de stapelplaats te Bandjerma- 

 sin opgezonden, met den voorslag om niet daar, maar in het meer 

 nabij gelegen Tabeniou eene ijzersmelterij op te rigten , hoezeer mij 

 niet bekend is, of daaraan gevolg is gegeven. Het erts bevindt zich 

 daar in een bij uitstek oppervlakkig leger, eene laag vormende van 

 circa 8 Ned. ellen hoog boven den landweg en zich daar als eene 

 heuvelreeks als van zelf aanbiedende in eene verbazende hoeveel- 

 heid! Deze erts-soort was daarenboven, volgens een reeds vroeger 

 door den hoogleeraar G. J. mulder gedaan scheikundig onderzoek, be- 

 vonden te zijn een van de zuiverste ijzer-ertsen, die ergens worden 

 gevonden, daar het ongeer 70 procent zuiver ijzer-metaal kan uit- 



