OF ZOOGENAAMDE «KOPPENSNELLERS" VAN DIT EILAND. 113 



In de eerste plaats en gemeenlijk wordt het gedolven, waar het zich 

 bevindt tusschen eene bovenlaag van gewone bouwaarde of van klei, 

 van drie tot tien voeten dik, en eene onderlaag van pot-aarde of 

 leem , « doode grond " geheeten. De daar tusschen gestrooide goud- 

 houdende laag heeft eene magtigheid, volgens schwaner, in het Z. O. 

 van 2 tot 5, of volgens van lijnden, in het Westen, soms zelf tot 

 18 R. voeten, het onderste gedeelte waarvan het rijkst is aan dit 

 metaal, vermengd met witte of groene keisteentjes (kwarts), grof 

 zand en verweerden zandsteen. Ten einde het van deze aanhangende 

 steen- en aard-deelen te bevrijden, wordt het «goud-zand " uitgewas- 

 schen. Water is alzoo een eerste vereischte en de zoogenaamde goud- 

 mijnen worden daarom altijd in de nabijheid van meren of rivieren 

 aangelegd. De inlanders wasschen het goud eenvoudig aan de oevers, 

 of op de belendende zand-banken , in den stroom , doch de Chinezen 

 leiden daartoe het water in kanalen af, waarin het door schutsluizen 

 tot eene zekere hoogte wordt opgestuwd, om aan de andere zijde het 

 benoodigde verval te verkrijgen , ten einde het goud-zand af te spoe- 

 len , aarde , slijk en zand af te scheiden , terwijl het goud bezinkt. 

 Het uitwasschen van het verkregen goud-zand geschiedt veelal door 

 vrouwen en meisjes; het uitgraven daarvan, het aanleggen der mijn- 

 putten, door de mannen. Deze putten zijn vierkante kuilen , zeer digt 

 nevens elkaar, zeer onregelmatig en zonder eenige bekleeding , terwijl 

 het goud bevattende zand naar alle zijden daaruit wordt gehaald, zoo- 

 dat de ondermijnde bodem dikwijls instort, waardoor meermalen de 

 werklieden het leven verliezen, waarvan schwaner een voorbeeld 

 bijwoonde. — Eene tweede wijze, eenvoudiger nog en meer door de 

 Dajakkers in de boven-landen gevolgd, zoo als door de Ngadjoes en 

 de Ot danoms , in het stroomgebied der boven-Barüo en Kapoeas moe- 

 rong, is het goud zoeken op de zandbanken der rivieren , in het drooge 

 jaargetijde. Hierbij wordt eerst de boven-laag grove steenen verwij- 

 derd , en het meeste goud aangetroffen in de volgende laag van witte 

 rol-steenen. Het boveneinde van de bank is natuurlijkerwijze het 

 meest productief. — Volgens eene derde manier , bij de Dajaks in 

 gebruik , wordt het goud-zand uit de diepte der rivierbeddingen ge- 

 schept. Men rigt daartoe vlotten in, welke aan een der uiteinden, door 

 1860. 8 



