132 STUDIËN OVER BORNEO EN DE DAJAKS 



de klim-planten behoort, — of hier juist deze gebruikt worden , daar 

 van een » sap " wordt gesproken en niet van het poeder der vruchten 

 of zaden, zooals dit met de cocculi anders het geval is, dat dan met 

 gewoon visch-deeg , van brood of meel, of in Oost-Indië ook met 

 krabbenvleesch , vermengd, den visschen als bedwelmend lokaas wordt 

 voorgeworpen, en alzoo door dezen inwendig gebruikt. Zooals uit 

 onderstaande beschrijving blijkt, schijnt dit planten-sap hier alleen ge- 

 bezigd te worden om het water te vergiftigen. Het kan dus wel zijn , 

 dat eene andere plant wordt bedoeld onder dezelfde benaming, immers, 

 ofschoon ook helfrich melding maakt van het toeia-gebruik tot de 

 vischvangst op Borneo, voegt hij er het woordje » ajer" bij (ajer-toeba), 

 en greiner dat van » toeba " (toeba-toeba). Dit althans is zeker, dat 

 niet altijd dezelfde plant tot dit doel wordt aangewend, en dat in de 

 heete gewesten zeer vele en verschillende planten daartoe dienen. 

 Onder dezen draagt, volgens hasskarrl, ook de Dahlbergia purpurea 

 den naam van » toeba" (toeba-djenok) , alsmede de Pongamia sericea 

 (dien van » toeba-gedel"). » Toeba" beteekent dus welligt een algemeen 

 of collectief woord voor visch-vergift. Als zoodanig kent men wijders 

 eenige andere soorten der genoemde geslachten, alsook van PJa/llantfius, 

 Ficus , Poty'gonwm , Inga , Barringtonia , Milktia, Leucaenaen andere , waar- 

 van insgelijks de vruchten, of meer nog de takken, de bast, de wortels, 

 of wel alleen het sap daarvan in het water worden geworpen. Het 

 hout eener Pkyllanthus-soQrt heet deswegens zelfs » bots a énivrer ", en 

 andere planten hebben de benaming van haar geslacht of soort aan 

 dit gebruik te danken , zooals de Piscidia erythrina , de Tephrosia 

 piscatoria. 



Schwaner beschrijft deze vischvangst, door hem zelven bijge- 

 woond, volgenderwijze : Men begon met eene kronkeling van 

 het riviertje bovenstrooms gedeeltelijk af te dammen en stortte nu 

 den inhoud van een paar kleine praauwen, die des morgens vroeg 

 reeds gevuld waren met een mengsel van versch »toeba-sap" en 

 kalk , in het midden van het water. Er verliepen geene drie mi- 

 nuten , of men zag reeds honderden zoo groote als kleine visschen 

 aan de oppervlakte des waters verschijnen, om daar door netten of 

 harpoenen of met de hand te worden gevangen. De kracht van dit 



