OF ZOOGENAAMDE «KOPPENSNELLERS" VAN DIT EILAND. 133 



sap bleek zóó groot te zijn, dat tot op ongeveer anderhalve mijl ver 

 rivier-afwaarts zijne uitwerking min of meer bemerkbaar was aan de 

 bevolking van den stroom. Onder deze werden niet alleen de vis- 

 schen bedwelmd, waarvan de kleineren spoedig stierven, maar zelfs 

 strekte de invloed van het gebezigde toeba-sap zich ook op andere 

 dieren, wat meer zegt, op de grootere, de krokodillen, uit, waarvan 

 schwaner er twee zich haastig uit de rivier zag verwijderen en daar 

 door de inlanders afmaken. Zou misschien hunne vlugt niet meer af 

 te leiden zijn van het ongewone rumoer in en op het water ? Even- 

 wel het gewone toevlugtsoord van den krokodil is juist het water. 

 En dat de werkzaamheid van dit toeba-sap niet te verachten is, 

 kan nog worden opgemaakt uit eene andere waarneming van 

 schwaner , te weten dat insgelijks eenigen onder de visschers zelven 

 het bedwelmend vermogen daarvan ondervonden en door hoofdpijn en 

 duizeling werden overvallen, terwijl greiner zelfs vermeldt, dat ook 

 deze zelfde verschijnselen worden te weeg gebragt door het drinken 

 van water, waaruit de visschen op deze wijze gevangen zijn. — Of het 

 gebruik van zoodanigen visch geheel onschadelijk bleef, wordt door 

 deze reizigers niet vermeld. Het is hoogst waarschijnlijk, dat dit in 

 deD regel het geval is, doch het is zeker, dat wanneer de visschen 

 veel van dit vergift hebben opgenomen en daardoor gestorven zijn, 

 en zij niet spoedig en goed schoongemaakt zijnde lang daarmede in aan- 

 raking zijn gebleven , eene nadeelige uitwerking voor de gebruikers kan 

 volgen. Deze mogelijkheid is nog te meer aanneembaar, dewijl visch, 

 op die wijze door vergift gevangen , ligter dan anders tot sterkere 

 ontbinding is geneigd en reeds als zoodanig alleen minder gezond kan 

 zijn ten gebruike 1 ). 



Genot-middelen. — Onder dezen werd reeds meermalen gezegd, 

 dat de zoogenaamde toewak, een zelf bereide sagopalm-wijn , een 

 groote rol speelt. , Opium-rooken of amfioen- schuiven is daarentegen 



') Hasskarrl , peyrilhe, RuMPinus en vele anderen ontkennen, dat eenig nadeel 

 aan hel eten van zoodanigen visch zou verbonden zijn. Goupil , tschudi en on- 

 langs della sudda, een Gricksch of Turksch geneesheer, beweren, de laatste 

 bij herhaling, min of meer daardoor veroorzaakte belangrijke ongesteldheden te 

 hebben waargenomen. 



