140 STUDIËN OVER BORNEO EN DE DAJAK.'s 



rijstschuren , hetzij aan de zoldering , hetzij aan den ingang opgehan- 

 gen, — of, wanneer zij nog van verschen oorsprong zijn, dikwijls boven 

 of naast de algemeene stookplaatsen of vuurhaarden. De laatste plaats 

 staat in verband met het bewaren of conserveren der gesnelde hoof- 

 den, door middel van het droogen daarvan in den rook. 



Dat dit inderdaad geschiedt, daarvan waren verscheidene reizigers 

 ooggetuigen, terwijl anderen insgelijks hebben opgemerkt, dat ze bruin 

 of zwart waren gekleurd , en er inderdaad als «gerookt" uitzagen. De 

 huid, het haar en de ooren blijven, op die wijze behandeld, langen 

 tijd aan de gesnelde hoofden bevestigd. Bij uitzondering zag men 

 die ook droogen , door het hangen op togtige of luchtige plaatsen , 

 terwijl nog eene derde wijze wordt vermeld , die tot de betere con- 

 servatie dient, t. w. het verwijderen der hersen-massa uit de schedel- 

 holte , waartoe bij sommigen zelfs eigene smalle bamboezen lepeltjes 

 in gebruik zouden zijn. 



Wanneer de hoofden eens gedroogd zijn, ziet men ze soms 

 «opgesierd" met aangebonden vederen, maar ook inzonderheid 

 met kleine witte schelpjes, in de oogkassen aangebragt. Men 

 steekt hun ook wel , waarschijnlijk tot schimp of' hoon , gekaauwde 

 stukjes sirih in den mond en bosjes droog gras (misschien om het 

 dragen van sigaren aldaar na te bootsen, zie bladz. 134) in of achter 

 het oor. Sommige dezer gesnelde hoofden dragen sporen van diepe 

 schedel-wonden, bij andereu is de losgeraakte onderkaak er op ver- 

 schillende wijze aan bevestigd , en keppel wil zelfs half doorgeslagen 

 hoofden hebben gezien , ontstaan door het «deelen" van den Moe- 

 digen buit! 



Het «koppensnellen", elders ook wel «moeskoppen" genoemd, (in- 

 landsen » mengajouw " of »ngojoe"), wordt overigens op tweederlei 

 wijzen ondernomen. In de eerste plaats geschiedt het door één of 

 meer verbondene stammen, in het groot, tegen bepaalde, naburige of 

 soms ver verwijderde vijanden , welke ondernemingen dan door 

 schwaner als »rtssrt«-togten" worden aangeduid. Ten tweeden echter , 

 en dit is wel het meest vreeselijke van dit volks-gebruik , wordt het 

 uitgeoefend in het klein , tegen onbepaalde , hun niet vijandige men- 

 schen , wie het ook zijn moge, ongewapende lieden, onvoorzigtige 



