DB VERHOUDINGEN DER BEVOLKING VAN ITALIË. 153 



zakelijk ligt in het zwak bevolkte eiland Sardinië , daar het vasteland 

 nagenoeg dezelfde verhouding aantoont, als zelfs Schotland (1960), 

 of Spanje (1660), of de staat New-York (1602). Daarentegen is het 

 Lombardisch- Venetiaansche gebied bijna even digt bewoond als Enge- 

 land (6535), of de Badensche Mittelrhein-kreitz (6235), en heeft Mo- 

 dena dezelfde betrekkelijke bevolking als de kleine Midden-Duitsche 

 staten b.v. Saksen-Altenburg (5499). Monaco en San Marino bevin- 

 den zich in eene dergelijke verhouding als de Duitsche vrije steden ; 

 zij bestaan hoofdzakelijk uit eene stad, die slechts door een klein 

 landgebied omgeven is; daarom kan men Monaco bijna met Bremen 

 (19,214), San Marino met Lubeck (7315) vergelijken. Zulk eene 

 hoogte als in Saksen (7501) of in België (8462) bereikt de bevol- 

 king in geen der Italiaansche staten. 



Ten aanzien van den invloed, dien de groote steden (namelijk die 

 van 10,000 inwoners en meer) op de bevolking des lands uitoefenen, 

 kunnen de medegedeelde opgaven inlichting verschaffen. In dit opzigt 

 staat het eiland Sicilië bovenaan, Corsica daarentegen het laagst. 



Even als overal, heeft in Italië het vlakke land eene digtere be- 

 volking dan het bergachtige, doch eigenaardige natuurlijke voorwaar- 

 den brengen in dit opzigt aanmerkelijke uitzonderingen te weeg. De 

 vlakke kuststreken van Toskane en van den Kerkelijken Staat tellen 

 naauwelijks meer inwoners dan de daartegenover liggende bergstreken 

 van Sardinië en Corsica. De moerassige en zandige Toskaansche 

 Maremmen en de Romeinsche Campagna, het moerassige boschland 

 aan den mond des Tibers , de Pontinische moerassen , die het geheele 

 zuidelijke vierde gedeelte van het Romeinsche kustland beslaan, de 

 vlakte van Apulië aan de Adriatische zijde van het koningrijk Na- 

 pels, de aan lagunen en moerassen rijke Romagna en Venetiaansche 

 kust bevatten, schoon vlak land, slechts betrekkelijk weinig inwoners, 

 namelijk 600 tot 1800 op de vierkante geographische mijl. 



De vlakte, welke door de Po wordt doorsneden, wordt door zijnen 

 vetten alluviaal-bodem bewaterd door een groot aantal rivieren en door 

 tallooze kanalen, die met elkander het volkomenste bewateringstoestel 

 uitmaken, tot eene der rijkste landstreken van Europa gemaakt. De 

 weelderige tarwe- en maisvelden, met moerbezieboomen en olmen be- 

 plant, om welke zich de wijnstok omhoog windt, verschaffen aan het 



