216 GEEFT DE MAAN WARMTE AAN ONZE AARDE? 



lende warmte. Maar dit uitwerksel was nog zoo onzeker, zoo zwak, 

 dat menigeen zelfs meende het toe te kunnen schrijven aan de eene of 

 andere vreemde oorzaak , die welligt bij de proefneming niet was op- 

 gemerkt. Hoe ligt toch kan het gebeuren, dat de werking, die men 

 op den thcrmo-multiplicator opmerkt, veroorzaakt wordt door de warm- 

 te , die van den waarnemer zelven uitgaat of die door eene of andere 

 onbekende oorzaak wordt opgewekt. Het vraagstuk betreffende de 

 hoeveelheid warmte, die van de maan tot de aarde afstraalt, werd 

 ook na de proeven van melloni nog niet voor volkomen beslist 

 gehouden. 



Later is die vraag nader onderzocht en welligt tot beslissing ge- 

 bragt boven de wolken. 



Tot verklaring van deze vreemd klinkende uitdrukking moet ik 

 vooraf het volgende mededeelen. In den zomer van 1 856 wierp de 

 Titania , het fraaije jacht van sir robert stephenson , lid van het 

 parlement en zoon van den beroemden ingenieur, die het spoorweg- 

 stelsel in Engeland invoerde , in de baai van het eiland Teneritfe het 

 anker uit. Het had aan boord den Sehotschen sterrekundige , profes- 

 sor piazzi smyth, voorzien met al die soort van werktuigen, waar- 

 mede men een observatorium gewoon is te meubileren, een volledigen 

 toestel voor eene wetenschappelijke expeditie. 



Het is bekend, welke groote moeijelijkbeden de benedenste lagen 

 van den dampkring aan het doen van na auw keurige sterrekundige 

 waarnemingen in den weg leggen. Het zijn niet alleen wolken en 

 mistnevels , die den sterrekundige vaak in zijne waarnemingen storen , 

 maar de minste veranderingen in den dampkring, door warmte, voch- 

 tigheid of elektriciteit veroorzaakt , brengen onregelmatigheden in de 

 breking der lichtstralen te weeg, die het vertrouwen op de juistheid 

 zijner waarnemingen aan het wankelen brengen. De waarnemer toch 

 staat, om zoo te spreken, op den bodem van den luchtoceaan, dien 

 de lichtstralen eerst moeten doorklieven, voordat zij in zijn instru- 

 ment kunnen doordringen. Het laat zich dus zeer wel inzien , dat 

 elke onregelmatige beweging in dien luchtoceaan, door welke oorzaak 

 ook bewerkt, de naauwkeurigheid der waarnemingen zeer belemmert. 



Het was daarom op raad van airy, den koninklijken sterrekundige te 



